Emeklilik Hesabında Tek Bir Prim Sayısı Geçerli Değil
Emeklilik yaşını ve gerekli prim gününü hesaplayan çalışanların karşısına 1800, 2160 ve 3600 gibi farklı rakamlar çıkabiliyor. Ancak bu sayıların her biri farklı bir düzenlemeyle bağlantılı ve herhangi birinin tek başına herkese emeklilik hakkı vermesi söz konusu değil.
SGK'nın 4/A kapsamındaki çalışanlara ilişkin açıklamasında, yaşlılık aylığı şartlarının ilk sigortalılık tarihine göre değiştiği belirtiliyor. Özellikle 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olanlarla daha sonraki tarihlerde ilk kez sigortalı olanların tabi olduğu kurallar birbirinden ayrılıyor.
3600 Gün Şartı Kimleri İlgilendiriyor?
3600 gün, özellikle eski sigortalılar açısından kısmi yaşlılık aylığı hesabında önem taşıyan prim sürelerinden biri. Ancak burada yalnızca 3600 günün tamamlanmış olması yeterli değil.
SGK'nın yayımladığı bilgilere göre 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olanlar açısından belirli koşullar altında 15 yıllık sigortalılık süresi ve en az 3600 gün prim üzerinden yaşlılık aylığı imkanı bulunuyor. Yaş koşulu da kişinin kadın veya erkek olmasına ve ilgili düzenlemedeki diğer şartlara göre uygulanıyor.
Bu nedenle “3600 günü dolduran herkes hemen emekli olur” şeklindeki bir yorum, SGK mevzuatının tamamını yansıtmıyor.
1994-2014 Aralığında Sigorta Başlangıcı Olanlar İçin Kritik Ayrım
1994 ile 2014 arasındaki 20 yıllık dönem, emeklilik mevzuatı açısından tek bir kategori olarak değerlendirilemiyor. Çünkü bu dönemin içinde 8 Eylül 1999 ve 30 Nisan 2008 gibi farklı kuralların devreye girdiği önemli tarihler bulunuyor.
Özellikle 2008 sonrası ilk kez 4/A kapsamında sigortalı olanlar için yaş ve prim şartları farklı şekilde uygulanıyor. SGK'nın güncel tablosunda 1 Mayıs 2008 ile 31 Aralık 2008 arasında ilk kez sigortalı olanlar için 4600 gün, sonraki yıllarda ise kademeli olarak artan prim günleri öngörülüyor. 2014 yılı için tabloda 5200 gün şartı yer alıyor.
Dolayısıyla yalnızca “1994-2014 arasında sigorta girişim var” bilgisiyle kesin emeklilik tarihi çıkarmak mümkün değil.
2160 Günlük Doğum Borçlanması Nasıl Hesaplanıyor?
Kadın sigortalılar açısından 2160 gün rakamının kaynağı ise doğum borçlanması. SGK, gerekli koşulların sağlanması halinde kadın sigortalıların en fazla üç doğum için, her doğumda iki yılı geçmemek üzere borçlanma yapabilmesine imkan tanıyor.
Üç doğumun tamamında azami süre kullanıldığında toplam borçlanma süresi 6 yıla, yani 2160 güne ulaşabiliyor. Ancak bu rakamın “2160 gün ödeyen herkes altı yıl erken emekli olur” şeklinde yorumlanmaması gerekiyor. Borçlanılan süre, kişinin prim günlerine ekleniyor ve emeklilik hesabındaki etkisi kişinin kendi sigortalılık koşullarına göre belirleniyor.
Doğum Borçlanmasında Her Süre Otomatik Olarak Sayılmıyor
Doğum borçlanmasından yararlanmak için bazı temel koşulların bulunması gerekiyor. SGK'nın açıklamasına göre kadın sigortalının doğumdan önce sigortalılığının bulunması, borçlanılacak dönemde adına prim ödenmemesi ve çocuğun yaşaması gibi şartlar aranıyor.
Ayrıca doğumdan sonraki iki yıllık sürenin tamamında çalışılmamış olması gerekiyor. Prim ödenmiş süreler borçlanma hesabından düşülüyor. Bu nedenle her doğum için otomatik olarak 720 gün kazanıldığı düşünülmemeli.
Askerlik Borçlanması Başlangıç Tarihini Değiştirebilir
Emeklilik hesabında önemli sonuç doğurabilen bir diğer uygulama ise askerlik borçlanması. SGK'nın borçlanma açıklamasına göre, sigortalılık başlangıcından önceki bir dönemin borçlanılması halinde sigortalılık başlangıç tarihi, borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülebiliyor.
Bu durum bazı sigortalıların tabi olduğu emeklilik koşullarının değişmesine neden olabileceğinden, askerlik süresi bulunan kişilerin yalnızca mevcut prim günlerine bakmak yerine borçlanmanın sigorta başlangıcına etkisini de hesaplaması gerekiyor.
1800 Günlük Düzenleme İse Farklı Bir Emeklilik Türüne Ait
1800 gün de kamuoyunda erken emeklilik başlığı altında sıkça gündeme geliyor ancak bu rakamın 3600 günle aynı düzenlemeyi ifade etmediğinin altını çizmek gerekiyor.
1800 gün, belirli şartları taşıyan sigortalılar bakımından malullük aylığı hesabında önem taşıyor. Dolayısıyla kişinin çalışma gücü kaybı, sigortalılık süresi ve SGK tarafından yapılacak değerlendirme gibi farklı şartlar burada devreye giriyor.
Emeklilik Tarihini Öğrenmek İçin Hangi Bilgiler Gerekli?
1994, 1999, 2008 veya 2014 gibi tek başına bir sigorta başlangıç yılı, kişinin ne zaman emekli olacağını belirlemeye yetmiyor. İlk işe girişin tam tarihi, 4/A-4/B-4/C statüsü, toplam prim günü, kadın sigortalılar açısından doğum borçlanması, erkek sigortalılar açısından askerlik borçlanması ve varsa diğer hizmet sürelerinin birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
SGK da yaşlılık aylığında uygulanacak hükümlerin ilk sigortalılık tarihine göre değiştiğini belirtiyor. Bu nedenle emeklilik hesabında sosyal medyada paylaşılan tek bir prim rakamı yerine kişinin kendi hizmet dökümünün esas alınması gerekiyor.
2160 ve 3600 Gün Rakamlarını Görünce Bu Ayrıntıyı Atlamayın
Özetle 2160 gün, üç doğuma kadar yapılabilen doğum borçlanmasının azami süresini ifade ederken; 3600 gün belirli eski sigortalılar açısından kısmi yaşlılık aylığı hesabında önem taşıyor. 1800 gün ise farklı şartlara bağlı malullük aylığı düzenlemesinde karşımıza çıkıyor.
Bu nedenle 1994-2014 arasında SSK girişi bulunan herkesin 2160 veya 3600 günle otomatik olarak erken emekli olabileceği sonucuna varılmamalı. Emeklilik hakkının hangi tarihte ve hangi koşullarda doğacağı, kişinin SGK hizmet kayıtları ve tabi olduğu mevzuata göre ayrıca hesaplanmalı.
