Dünyanın en büyük elektrikli araç üreticilerinden biri olan Çinli BYD, Brezilya'da patlak veren bir işçi hakları skandalı nedeniyle zor günler geçiriyor. Brezilya Çalışma Bakanlığı, şirketin yerel kolu olan BYD Auto do Brasil’i, işçileri "köleliğe benzer koşullarda" çalıştıran firmaların yer aldığı resmi kara listeye ekledi.
İşte 7 Nisan 2026 itibarıyla BYD olayının perde arkası ve yansımaları:
BYD Olayı Nedir?
Olayın kökeni, BYD’nin Brezilya'nın Bahia eyaletinde inşa ettiği devasa fabrika kompleksine dayanıyor.
-
Aralık 2024 Baskını: Brezilyalı yetkililer, "geleceğin fabrikası" olarak adlandırılan şantiyeye düzenledikeri operasyonda, 163 Çinli işçiyi son derece kötü ve güvencesiz çalışma koşullarından "kurtardıklarını" duyurdu.
-
Yüklenici Firma Krizi: BYD, bu durumdan inşaat işlerini yürüten yüklenici firma Jinjiang Construction Brazil’i sorumlu tuttu ve sözleşmesini feshettiğini açıkladı. Ancak yasal süreç sonunda sorumluluk ana işveren olarak BYD'ye de yansıdı.
-
Resmi Kayıt: Yapılan incelemeler ve savunma süreçlerinin ardından Brezilya hükümeti, BYD'yi resmen "insan hakları ve çalışma yasası ihlalleri" nedeniyle kara listeye dahil etti.
BYD Neden Kara Listeye Alındı?
Şirketin listeye alınmasının temel nedeni, şantiyedeki "köleliğe benzer çalışma koşulları" olarak tanımlanan ağır ihlallerdir.
-
Güvencesizlik: İşçilerin barınma, beslenme ve çalışma güvenliği konularında insani standartların çok altında bırakıldığı iddia edildi.
-
Yaptırımlar: Bu listede yer almak doğrudan bir faaliyet yasağı getirmese de; BYD’nin kamu finansmanına erişimini kısıtlayabilir, banka kredilerini zorlaştırabilir ve yatırımcılar nezdinde itibar kaybına yol açabilir.
-
Savunma: BYD tarafı ise bu durumun bir "karalama kampanyası" olduğunu iddia ederek, çalışma yasalarına sıfır tolerans politikasıyla bağlı olduklarını savunuyor.
Türkiye Yatırımı Ne Durumda?
Brezilya'daki bu skandal, BYD'nin küresel yatırımlarını da mercek altına aldırdı. Özellikle Türkiye'deki durum şu şekilde:
-
Manisa Fabrikası: BYD'nin Manisa'da kurmayı planladığı dev fabrika projesinde henüz somut bir inşaat faaliyeti başlamış değil.
-
Satış Rakamları: BYD Türkiye, 2026'nın ilk çeyreğinde toplam 6 bin 127 adet satış rakamına ulaştı. Brezilya’daki bu ağır suçlamaların, Türkiye ve Avrupa pazarındaki marka algısını nasıl etkileyeceği merak konusu.
Brezilya hükümeti, bu listeye girmenin şeffaflık gereği olduğunu ve şirketlerin kendilerini savunma haklarının korunduğunu belirtse de; 1 milyar dolarlık bir yatırımın "kölelik" suçlamasıyla anılması, BYD hisselerinde de değer kaybına neden oldu.
