MAGAZİN

Cem Yılmaz zaman yolculuğu videosu nedir, gerçek mi?

Video, internet ortamında yıllardır "Boyu 3 metrelik Fas Sultanı" ya da "Dev Sultan" gibi başlıklarla yayılan o meşhur siyah-beyaz görüntüler. Bilgi kirliliğini düzeltmek için harika bir detay yakalamışsın; çünkü bu video, internetin en büyük "şehir efsanelerinden" biri haline gelmişti.

Dediğin gibi, British Pathé arşivlerinde yer alan bu görüntülerle ilgili gerçekler şunlar:

Gerçek Kimliği ve Olay

  • Kişi: Videodaki kişi Fas Sultanı değil, Cezayirli bir aristokrat ve siyasetçi olan Si Bouaziz M'hamed Gana (Aïn El Turk’ün "Bachagha"sı, yani bir tür bölge yöneticisi/reisi).

  • Olay: Görüntüler 1919 yılına ait. Paris'te düzenlenen bir askeri tören veya resmi bir devlet töreni sırasında kaydedilmiş.

  • Boy Meselesi: Si Bouaziz gerçekten çok uzun boylu bir adamdı (kayıtlara göre yaklaşık 2.10 m - 2.15 m civarı). Ancak videoda yanındaki insanların (Fransız yetkililerin) boylarının o dönem ortalamasına göre kısa olması ve giydiği geleneksel kıyafetlerin (uzun kaftan ve başlık) yarattığı görsel algı, onu olduğundan çok daha devasa gösteriyor.

Neden "Fas Sultanı" Sanıldı?

Görüntülerdeki geleneksel Mağrip kıyafetleri, Batılı izleyiciler tarafından genellikle Fas ile özdeşleştirildiği için video bu yanlış etiketle yayıldı. Yapay zeka veya kurgu sanılmasının sebebi ise, o dönemin kamera açılarının ve lenslerinin yarattığı perspektif bozulmasıyla adamın yanındaki askerlerin yanında bir dev gibi durmasıydı.

British Pathé gibi dev bir arşivin 12 yıl önce (ve aslında fiziksel arşivlerinde on yıllardır) bu videoyu sunması, dijital manipülasyon iddialarını zaten kökten çürütüyor. Tarihi bir figürün fiziksel özelliği üzerinden dönen bu gizemi, doğru isimle aydınlatman çok yerinde olmuş.