Kelime, Farsça kökenli iki kelimenin birleşmesinden oluşur:
- Cihan: Dünya, alem veya evren demektir.
- Şümul: Kapsama, içine alma veya kaplama anlamına gelir.
Bu iki sözcük bir araya geldiğinde "dünyayı içine alan, her yeri kapsayan" anlamını doğurur. Günlük konuşma dilinde çok sık tercih edilmese de edebiyatta, felsefede, hukukta ve özellikle tarihsel metinlerde sıkça karşımıza çıkar.
Tarih ve Siyasette Kullanımı: "Cihanşümul Devlet"
Bu kavramın en yaygın kullanım alanı tarih literatürüdür. Osmanlı İmparatorluğu gibi kıtalara yayılan, farklı milletleri ve coğrafyaları tek bir çatı altında toplayan devasa imparatorluklar için "Cihanşümul Devlet" (Küresel/Evrensel Devlet) ifadesi kullanılır. Bu terim, devletin sadece kendi sınırlarını değil, tüm dünya siyasetini ve düzenini etkileyecek bir güce ve iddiaya sahip olduğunu vurgular.
Edebiyat ve Felsefedeki Karşılığı
Edebi veya felsefi bir metinde "cihanşümul bir fikir" ya da "cihanşümul bir sanat eseri" denildiğinde, o düşüncenin ya da eserin sadece doğduğu topluma değil, tüm insanlığa hitap ettiği, zaman ve mekan sınırlarını aşarak evrensel bir değer kazandığı ifade edilmek istenir.
