Batman’da yıllardır konuşulan ama bir türlü çözülemeyen en büyük sorunlardan biri işsizlik. Özellikle genç işsizliği… İlginç olan şu: Okumayan gençler, özel sektörde az ya da çok bir iş bulabilirken; üniversite mezunu birçok genç evde oturuyor. Diploması var ama karşılığı yok.
Bunun birkaç nedeni var ama en başta geleni, yanlış okul ve yanlış branş tercihi. Zaman zaman gençlerle oturup sohbet ediyorum, hangi bölümü okuduklarını soruyorum. Cevapları duyunca gerçekten hayret ediyorum. “Bu bölümü neden okudun?”, “Hedefin neydi?”, “Bu bölüm seni Batman’da nereye götürecek?” Sorular çok, cevaplar ise çoğu zaman yok.
Çocuk gelişimi, turizm, halkla ilişkiler, güzel sanatlar, radyo-televizyon, makine mühendisliği, kimya mühendisliği, gıda mühendisliği… Liste uzayıp gidiyor. Bu gençler okumuş, emek vermiş, mezun olmuş ama sonuç ortada: Batman’da bu branşların karşılığı yok. Sektör yok, istihdam yok. Aileler de çocuklarını batıya göndermeye yanaşmıyor. Sonuç mu? Diplomayla birlikte işsizlik.
Güneydoğu’da yaşamanın bir gerçeği var: Tarım ve hayvancılık başlıca geçim kaynakları. Buna ek olarak sınırlı sayıda sektör mevcut. Eğer “Ben Batman’da yaşayacağım” diyorsanız, üniversite tercihini de buna göre yapmanız gerekiyor. Öğretmenlik bir nebze, inşaat mühendisliği kısmen… Ama geri kalan birçok bölüm, Batman özelinde konuşuyorum, maalesef boşa düşüyor.
Bazen bu gençlerin babalarıyla da konuşuyorum. Sitem dolular: “Kızım üniversite bitirdi ama iş bulamıyor”, “Oğlum okudu ama evde oturuyor.” Mimarlık bitirse boş, matematik profesörü olsa boş, iktisat bitirse boş, bilgisayar ya da makine mühendisliği bitirse yine boş. Çünkü Batman’da bu alanlarda güçlü bir sektör yok.
Batman’da sayılı mimar var; bir proje çiziliyor, o proje neredeyse her binada kullanılıyor. Aynı plan, aynı yapı, aynı mantık. Böyle olunca yeni mezun mimara, mühendise de ihtiyaç kalmıyor. Sistem zaten kapalı, dışarıdan geleni almıyor.
Demek istediğim şu: Gençlerimiz okuyup emek veriyor ama yanlış inanışlarla, yanlış tercihlerle. Bu çocukların suçu değil; doğru yönlendirilemediler. Okumak elbette kıymetlidir, bilgi sahibi olmak değerlidir. Ama doğru yerde, doğru zamanda, doğru üniversiteyi ve doğru branşı okumak daha da önemlidir.
Batman gibi bir yerde, hamallık yapıp çocuğunu umutla üniversiteye gönderen, sonra da diplomayla birlikte hayal kırıklığı yaşayan aileler tanıyorum. Yazık… Gençlerin zamanına yazık, emeğine yazık, ailelerin parasına yazık.
Boş yere zaman, boş yere emek, boş yere para harcamak doğru değil. Herkesin doğru yerde, doğru okulda, doğru branşta okutulması gerekiyor. Ancak o zaman üniversite gerçekten bir gelecek kapısı olur.
Hoşça kalın.