Şirket tarafından yapılan açıklamada, sürecin bir tüketici şikâyeti üzerine başlatıldığı ve Alo 174 Gıda Hattı’na iletilen başvuru sonrası ilgili parti numarasına ait ürünlerden numune alındığı belirtildi. Tahsildaroğlu, üretim tesisinde yapılan resmi denetimlerin ardından tedbir amaçlı geri çekme işleminin başlatıldığını ifade etti.

Firma, kendi inceleme sürecinde 37 farklı noktadan çevresel numune alındığını ve şahit ürünlerin akredite laboratuvarlarda test edildiğini açıkladı. Yapılan analizlerde bakteriye rastlanmadığını belirten şirket, diğer ürünlerde herhangi bir uygunsuzluk bulunmadığını vurguladı. Açıklamada ayrıca üretim süreçlerinin yalnızca Türkiye’deki mevzuata değil, uluslararası gıda güvenliği standartlarına da uygun şekilde yürütüldüğü ifade edildi.

Tahsildaroğlu, sosyal medyada yer alan iddiaların gerçeği yansıtmadığını öne sürerek, “Gerçeğe aykırı paylaşımlara itibar etmeyin” çağrısında bulundu. Şirket, tüketici sağlığının ve gıda güvenliğinin en temel öncelikleri olduğunu vurguladı.

Hastanın tedavisinde, omurganın doğal yapısını koruyan ve doku hasarını en aza indiren vidasız ve platinsiz "Unilateral Açılış Bilateral Dekompresyon" cerrahi tekniği başarıyla uygulandı.

Başarılı geçen operasyonun ardından hastanın genel sağlık durumunun iyi olduğu, bel ve bacak ağrılarında belirgin iyileşme sağlandığı bildirildi. Tedavisi devam eden Sefe Yiğit'in kısa süre içerisinde taburcu edilmesinin planlandığı öğrenildi.

Batman Eğitim ve Araştırma Hastanesi yetkilileri, ileri cerrahi teknikler ve uzman hekim kadrosuyla hastalara modern tanı ve tedavi hizmetleri sunmayı sürdürdüklerini belirterek, sağlık alanındaki nitelikli hizmetlerin artarak devam edeceğini ifade etti.

Gerçekleştirilen ziyaretlerde uzman hekimler ve sağlık çalışanlarına, Sağlıklı Hayat Merkezi'nde sunulan koruyucu ve önleyici sağlık hizmetleri hakkında kapsamlı bilgilendirme yapıldı. Görüşmelerde sağlıklı yaşam alışkanlıklarının teşviki, erken tanı uygulamaları, danışmanlık hizmetleri, tarama programları ve vatandaşların merkeze yönlendirilme süreçleri ele alındı.

Batman İl Sağlık Müdürlüğü yetkilileri, bu tür buluşmalarla hastaneler ile Sağlıklı Hayat Merkezleri arasındaki koordinasyonun güçlendirilmesini ve vatandaşların koruyucu sağlık hizmetlerine daha kolay erişebilmesini amaçladıklarını belirtti.

Uygulamanın, toplum sağlığının korunması ve hastalıkların erken dönemde tespit edilmesine önemli katkı sağlaması bekleniyor.

Op. Dr. Mücahit Erman tarafından laparoskopik (kapalı) yöntemle gerçekleştirilen ameliyatta, apandisin patladığı ve enfeksiyonun karın boşluğuna yayıldığı tespit edildi. Zamanında yapılan cerrahi müdahale sayesinde operasyon başarıyla tamamlandı.

Ameliyat sonrası sağlık durumu iyi olan Muhammed Ali'nin tedavisi hastanenin çocuk cerrahisi servisinde sürerken, kısa süre içerisinde taburcu edilmesi planlanıyor.

Batman Eğitim ve Araştırma Hastanesi yetkilileri, deneyimli uzman kadro ve modern cerrahi yöntemlerle çocuk hastalara hızlı, güvenli ve etkin sağlık hizmeti sunmaya devam ettiklerini belirtti.

Genellikle bebeklik dönemi ile 15 yaş arasındaki kız çocuklarına uygulanan bu geleneksel pratiğin detayları şu şekildedir:

Neden Yapılır? (Toplumsal ve Kültürel Gerekçeler)

Kadın sünnetinin hiçbir tıbbi veya biyolojik faydası yoktur. Toplumlar bu uygulamayı tamamen kültürel, sosyal ve dini mitler üzerinden gerekçelendirir:

• Bekaret ve Sadakat İnancı: Kadının cinsel arzusunu (libidosunu) azaltarak, evlilik öncesi bekaretin korunacağına ve evlilik süresince eşine sadık kalacağına inanılır.
• Toplumsal Kabul ve Evlenebilirlik: Bazı kültürlerde bu işlemi görmemiş kız çocukları "kirli" veya "olgunlaşmamış" kabul edilir; toplumdan dışlanır ve evlenmelerine izin verilmez.
• Temizlik ve Estetik Mitleri: Kadın genital organlarının doğal halinin çirkin veya kirli olduğu, kesildiğinde "temiz" ve "estetik" hale geldiği öne sürülür.
• Dini Yanılgılar: Her ne kadar hiçbir semavi dinde (İslamiyet dahil) bu uygulamanın dini bir zorunluluğu veya emri olmasa da, bazı yerel topluluklar bunu dini bir vecibe zannetmektedir.

Nasıl Yapılır? (Türleri ve Yöntemleri)

Dünya Sağlık Örgütü (WHO), kadın genital mutilasyonunu anatomik hasarın boyutuna göre 4 ana tipte sınıflandırır:

1. Tip 1 (Klitoridektomi): Klitorisin (kadın cinsel haz organı) kısmen veya tamamen kesilerek çıkarılması.
2. Tip 2 (Eksizyon): Klitoris ile birlikte vajina girişini çevreleyen küçük dudakların (labia minora) ve bazen büyük dudakların tamamen kesilmesi.
3. Tip 3 (İnfibulasyon / Firavun Sünneti): En ağır türüdür. Dış dudaklar kesilir veya kazınır, ardından birbirine dikilerek vajina girişi neredeyse tamamen kapatılır. Sadece idrar ve adet kanının akabileceği, kibrit çöpü büyüklüğünde küçük bir delik bırakılır. Kadın evlendiğinde veya doğum yapacağında bu dikişler kesilerek açılır.
4. Tip 4 (Diğer Zararlı İşlemler): Kesme olmaksızın genital bölgeye yapılan delme, dağlama, kazıma veya germe gibi diğer tüm zarar verici müdahaleler.

Uygulama Şartları: İlkel kabilelerde veya kırsal bölgelerde bu işlem genellikle anestezi olmaksızın; jilet, bıçak, cam kırığı veya makas gibi steril olmayan aletlerle, topluluğun yaşlı kadınları (ebeler) tarafından yapılır. [1] Son yıllarda bazı ülkelerde bu işlemin tıp doktorları tarafından hastanelerde yapıldığı ("tıbbileştirme") görülse de, DSÖ tıbbi personelin bu hak ihlaline alet olmasını kesinlikle yasaklamıştır.

Sağlık Üzerindeki Ağır Zararları

Kadın sünnetinin kadın sağlığı üzerinde geri dönülemez kısa ve uzun vadeli zararları vardır:

• Kısa Vadede: Aşırı kanama, şiddetli acıya bağlı nörojenik şok, steril olmayan aletler nedeniyle tetanos ve HIV dahil ölümcül enfeksiyonlar, idrar yolu tıkanmaları ve ölüm.
• Uzun Vadede: Kronik pelvik ağrılar, tekrarlayan idrar yolu ve vajinal enfeksiyonlar, kistler, cinsel ilişkide aşırı acı (disparoni) ve cinsel haz alamama.
• Doğum Riskleri: Özellikle Tip 3 uygulanan kadınlarda doğum esnasında yırtılmalar, bebeğin oksijensiz kalması, anne ve bebek ölümleri.
• Psikolojik Travma: Ömür boyu süren post-travmatik stres bozukluğu (PTSD), depresyon, anksiyete ve güven kaybı.

Dünyada Mevcut Durum

Bu uygulama ağırlıklı olarak Sahra Altı Afrika, Kuzeydoğu Afrika (Mısır, Sudan, Somali) ve Orta Doğu ile Asya'nın bazı bölgelerinde yaygındır. Küresel göçlerle birlikte Batı ülkelerinde de gizlice uygulandığı bilinmektedir. Birleşmiş Milletler, 2030 yılına kadar bu uygulamayı dünya genelinde tamamen bitirmeyi hedefleyen küresel yasaklar ve farkındalık kampanyaları yürütmektedir.

Törende konuşan Başhekim Uzm. Dr. Feyat Tunç, sertifikalı eğitim programlarının sağlık çalışanlarının mesleki bilgi ve becerilerini geliştirdiğini, bunun da sunulan sağlık hizmetinin kalitesine doğrudan katkı sağladığını vurguladı. Eğitimlerini başarıyla tamamlayan kursiyerleri tebrik eden Tunç, bu tür programların sağlık hizmetlerinde nitelikli insan kaynağının güçlendirilmesi açısından büyük önem taşıdığını ifade etti.

Programın sonunda kursiyerlere meslek hayatlarında başarı dileklerinde bulunulurken, eğitim sürecinde görev alan eğitmenlere ve organizasyona katkı sunan tüm sağlık çalışanlarına teşekkür edildi.

GETAT Polikliniği'ne başvuran hastaların tedavi süreçleri, ayrıntılı muayene ve gerekli tetkiklerin ardından kişiye özel olarak planlanırken, modern tıp yöntemlerini destekleyen bütüncül bir yaklaşımla sağlık hizmeti sunuluyor.

Batman Eğitim ve Araştırma Hastanesi yetkilileri, bilimsel yaklaşımı esas alarak vatandaşlara güvenli, nitelikli ve bütüncül sağlık hizmeti sunmaya devam ettiklerini belirterek, GETAT Polikliniği'nin her geçen gün daha fazla hastaya ulaştığını ifade etti.

İleri cerrahi tekniklerin kullanıldığı operasyon başarıyla tamamlanırken, hastanın hayati tehlikesi ortadan kaldırıldı ve felç riski önlendi. Tedavisinin ardından iyileşme süreci sağlıklı şekilde devam eden Orhan Avcı'nın durumunun iyi olduğu öğrenildi.

Batman Eğitim ve Araştırma Hastanesi yetkilileri, modern tıbbi altyapı, ileri cerrahi yöntemler ve deneyimli uzman kadro sayesinde yüksek riskli vakaların başarıyla tedavi edilmeye devam edildiğini belirterek, hastalara güvenli ve nitelikli sağlık hizmeti sunmayı sürdürdüklerini ifade etti.

Nörogelişimsel bozukluklar, çocukların gelişiminin birçok alanını etkiliyor

Nörogelişimsel bozuklukların, çocukluk döneminde başlayan ve bireyin bilişsel, sosyal, dil, motor ve davranışsal gelişimini etkileyen bir grup gelişimsel durum olduğunu ifade eden Kilit "Tıbbi literatürde, özellikle DSM-5 tanı kriterlerine göre bu bozukluklar altı ana başlık altında incelenir." dedi.

Dr. Öğr. Üyesi Kilit bu bozuklukları şöyle açıkladı:

"Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB), Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), Özgül Öğrenme Güçlüğü (disleksi, disgrafi gibi), Dil ve İletişim Bozuklukları, Anlıksal (Zekâ) Yetersizlikleri ile Motor Bozukluklar (tik bozuklukları ve Tourette Sendromu gibi) olarak sıralanır."

Motor becerilerde gerilik ve tekrarlayıcı davranışlar, nörogelişimsel bozuklukların ortak belirtileri

Her bir nörogelişimsel bozukluğun kendine özgü belirtileri bulunsa da, bu hastalık grubunda bazı ortak özelliklerin dikkat çektiğini aktaran Kilit, şunları söyledi:

"Çocuklarda el yazısı yazma, düğme ilikleme gibi hem ince motor becerilerde hem de denge kurma, yürüme, koşma gibi kaba motor becerilerde gelişimsel gerilikler veya koordinasyon sorunları görülebilir. Bunun yanında günlük yaşam becerilerinde ve işlevsellikte sınırlılıklar yaşanabilir. Kısıtlı ve yoğun ilgi alanları, yeniliklere karşı direnç, tekrarlayıcı davranışlar ve takıntılı özellikler de bu grubun ortak belirtileri arasında yer alır."

Otizmde parmak ucunda yürüme, en dikkat çekici fiziksel belirtilerden biri

Otizm Spektrum Bozukluğu'nda hem davranışsal hem de fiziksel belirtilerin birlikte değerlendirilebileceğini kaydeden Kilit "En sık karşılaşılan fiziksel bulgulardan biri parmak ucunda yürümedir ve bu durum kaba motor gelişim farklılıklarının önemli göstergelerinden biri olarak kabul edilir." dedi.

Davranışsal bulgulara da değinen Kilit "El çırpma, sallanma gibi aynı hareketlerin sürekli tekrarlanması, belirli konulara yönelik yoğun ve sınırlı ilgi alanları geliştirilmesi, günlük rutinlere aşırı bağlılık ve bu rutinlerin bozulmasına karşı belirgin tepki verilmesi öne çıkan özelliklerdir. Ayrıca bazı çocuklarda ince motor becerilerin akranlarına göre daha yavaş geliştiği ve günlük yaşam becerilerinde destek gereksiniminin ortaya çıkabildiği gözlemlenebilir." diyerek sözlerini tamamladı.

Batman'da faaliyet gösteren sakatat satıcısı Faik Rüzgar, geçmişte daha çok kış aylarında tüketilen sakatat ürünlerinin artık dört mevsim ilgi gördüğünü söyledi. Rüzgar, özellikle dana ayağına yönelik talebin her geçen gün arttığını ifade ederek, bunun temel nedeninin kolajen içeriği ve eklem sağlığına yönelik olumlu etkilerine olan inanç olduğunu dile getirdi.

Uzmanlar ise kolajenin cilt, kemik, kas, kıkırdak ve tendonların temel yapı taşlarından biri olduğuna dikkat çekiyor. Yaşla birlikte vücuttaki kolajen üretiminin azalması nedeniyle bu proteinin hem cilt sağlığı hem de eklem yapısının korunması açısından önemli rol oynadığı belirtiliyor. Ancak uzmanlar, herhangi bir gıdanın tek başına hastalıkları tedavi ettiğine dair kesin bilimsel kanıt bulunmadığını, dengeli beslenmenin esas olduğunu vurguluyor.

Rüzgar, doktorların da zaman zaman dana ayağı satın aldığını belirterek, "Yaz kış fark etmeksizin dana ayağına yoğun ilgi var. Kolajen açısından zengin olduğu, bağışıklık sistemini desteklediği ve eklem rahatsızlıklarına iyi geldiği düşüncesiyle vatandaşlar tarafından sıkça tercih ediliyor." dedi.

Ürünlerin hijyenik koşullarda hazırlandığını da ifade eden Rüzgar, kelle, paça ve dana ayağının temizlenmiş şekilde satışa sunulduğunu, müşterilerin yalnızca yıkayıp pişirmelerinin yeterli olduğunu söyledi. Sabah kahvaltılarında ilikli su tüketenlerin yanı sıra, ilik ve dana ayağını yemeklerinde kullananların sayısının da arttığını sözlerine ekledi.

Eğitim programında öğrencilere ağız ve diş sağlığının korunması konusunda bilgi verilirken, doğru ve etkili diş fırçalama teknikleri uygulamalı olarak anlatıldı.

Düzenli ağız bakımının önemi üzerinde durulan programda, günlük diş bakım alışkanlıklarının sağlıklı bir yaşam için taşıdığı öneme dikkat çekildi.

Program kapsamında sağlıklı ve dengeli beslenmenin ağız ve diş sağlığındaki rolü de öğrencilere aktarıldı.

Şekerli ve asitli yiyecek ile içeceklerin aşırı tüketiminin diş çürüklerini artırdığı belirtilirken, süt ve süt ürünleri, taze sebze ve meyveler ile yeterli su tüketiminin ağız ve diş sağlığını desteklediği ifade edildi.

İl Sağlık Müdürlüğü, çocuklarda ağız ve diş sağlığı bilincinin artırılmasına yönelik eğitim faaliyetlerinin ilgili kurumlarla iş birliği içerisinde sürdürüleceğini bildirdi.

Hastaneye atanan hekimler arasında Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Tahsin Yahşi, İç Hastalıkları (Dahiliye) Uzmanı Dr. Ramazan Gürga, Nükleer Tıp Uzmanı Dr. Furkan Burkay Aydın ve Cerrahi Onkoloji Uzmanı Op. Dr. Yasin Uçar yer alıyor.

Yeni uzmanların göreve başlamasıyla birlikte hastanenin sağlık hizmeti kapasitesinin daha da artması ve özellikle ilgili branşlarda vatandaşların sağlık hizmetlerine erişiminin kolaylaşması hedefleniyor.

Batman Eğitim ve Araştırma Hastanesi yönetimi, göreve başlayan hekimlere "hoş geldiniz" diyerek yeni görevlerinde başarılar diledi.

Hastanede göreve başlayan hekimler arasında Çocuk Cerrahisi Uzmanı Op. Dr. Samir Hasan, Genel Cerrahi Uzmanı Op. Dr. Ferhat Işık, Kulak Burun Boğaz (KBB) Uzmanı Op. Dr. Nurullah Aran ve Nükleer Tıp Uzmanı Dr. Cennet Cansel Karakaşoğlu yer alıyor.

Yeni uzman hekimlerin göreve başlamasıyla birlikte hastanenin sağlık hizmeti kapasitesinin daha da güçlenmesi ve vatandaşların ihtiyaç duyduğu branşlarda daha hızlı sağlık hizmeti alabilmesi hedefleniyor.

Batman Eğitim ve Araştırma Hastanesi yönetimi, göreve başlayan hekimlere "hoş geldiniz" diyerek yeni görevlerinde başarılar diledi. Yeni atamaların, kentte sağlık hizmetlerinin kalitesine önemli katkı sunması bekleniyor.

Batman Valisi Ekrem Canalp ile eşi Dr. Ayten Canalp, etkinlik alanında kurulan Acil Sağlık Ünitesi'ni ziyaret ederek yürütülen çalışmalar hakkında yetkililerden bilgi aldı. Sağlık personeline özverili çalışmalarından dolayı teşekkür eden Vali Canalp, program süresince görev yapan tüm ekiplere başarı dileklerini iletti.

Yetkililer, benzer organizasyonlarda vatandaşların güvenliği için sağlık tedbirlerinin aynı titizlikle sürdürüleceğini belirtti.

Güneş, yaz aylarında artan ishal vakalarının nedenleri, ailelerin yaptığı yanlışlar ve alınması gereken önlemler hakkında önemli değerlendirmelerde bulundu.

Sıcak hava ve hijyen sorunları ishali artırıyor

Yaz aylarında görülen ishal vakalarının en önemli nedeninin sıcak hava olduğunu belirten Dr. Güneş, sıcaklığın artmasıyla birlikte gıdaların daha hızlı bozulduğunu ve su hijyeninde yaşanan sorunların hastalık riskini artırdığını söyledi.

Dr. Güneş, “Günümüzde yaz aylarında ishal vakalarının artmasının birinci sebebi genellikle sıcaklardır. Sıcakların artmasıyla birlikte gıdaların bozulması veya suların hijyeninin bozulması nedeniyle hastalıklar artabiliyor. Özellikle küçük çocuklar henüz hijyen kurallarını bilmedikleri için ellerini sağa sola değdirebiliyor ve bu şekilde mikropları kapabiliyorlar. Bu durum belli bir noktadan sonra toplum içerisinde de kendiliğinden yayılabiliyor." dedi.

En büyük tehlike sıvı kaybı

İshal olan çocuklarda en önemli riskin sıvı kaybı olduğuna dikkat çeken Güneş, ailelerin bazı belirtileri iyi takip etmesi gerektiğini ifade etti.

Dr. Güneş, "İshal olan bir çocukta bizim için en önemli konu çocuğun sıvı kaybıdır. Sıvı kaybına bağlı olarak ailelerin anlayabileceği belirtiler arasında aşırı halsizlik, yorgunluk, gözlerini açamama, göz çukurlarında çökme ve dudaklarda kuruluk yer alıyor. Bunun dışında bizim tıbben değerlendirdiğimiz kalp atımının hızlanması, cildin susuz kalmasına bağlı olarak deri turgorunun azalması, tansiyonun düşmesi ve kan şekerinin düşmesi gibi bulgular görüldüğünde mutlaka hastaneye veya acil servise başvurmakta fayda var." ifadelerini kullandı.

Bilinçsiz ilaç kullanımı tedaviyi geciktiriyor

Ailelerin en sık yaptığı hatalardan birinin doktora danışmadan ilaç kullanmak olduğunu dile getiren Dr. Güneş, "Ailelerin en sık yaptığı hatalardan biri herhangi bir sağlık çalışanına danışmadan ilaç başlamalarıdır. Özellikle antibiyotik başlayabiliyorlar. Bunun dışında daha önce hekimin önerdiği bir ilacı başka bir sebeple verilmiş olmasına rağmen ishale de uygun olduğunu düşünerek verebiliyorlar. Uzun süreli ishalleri de atlayabiliyorlar. Mesela çocuk her gün iki veya üç defa ishal oluyorsa sayı az diyerek hekime veya acile götürmeyebiliyorlar. Sıvıyı takip etmiyorlar, yeterli sıvıyı vermeyebiliyorlar. Maalesef bu şekilde hatalar olabiliyor." diye konuştu.

Korunmanın yolu hijyenden geçiyor

Yaz ishallerinden korunmada hijyen kurallarının büyük önem taşıdığını belirten Dr. Güneş, "Burada en önemli şey hijyendir. Hazırlanan gıdaların dışarıda bekletilmemesi, buzdolabında muhafaza edilmesi ve bozulup bozulmadığının takip edilmesi bence çok önemli. Meyve ve sebzelerin temizliğine dikkat edilmeli. Emekleyen, yürüyen ve henüz hijyen kurallarını bilmeyen çocukların el temizliğine özellikle dikkat edilmesi gerekiyor." diye konuştu.

Yaz aylarında su hijyenine de dikkat edilmesi gerektiğini belirten Dr. Güneş, "Yaz aylarında Siirt gibi yerlerde zaman zaman suyla ilgili hijyen problemleri yaşanabiliyor. Bu nedenle mümkünse çocuklara hazır içme suyu verilmesini tavsiye ederim." dedi.

"Hayati tehlikeye neden olan ishal değil, sıvı kaybıdır"

İshalin hayati tehlikeye yol açabileceğini belirten Dr. Güneş, asıl riskin sıvı kaybı olduğuna dikkat çekerek şöyle konuştu:

"İshal hayati tehlikeye yol açabilir. Ancak bunun sebebi ishalin kendisi değil, sıvı kaybıdır. Günümüzde bu hastaları erken dönemde tespit edip yatırıyoruz. Sıvı yerine konulmaz ve çocuğa gerekli müdahale yapılmazsa maalesef hayati tehlike oluşabiliyor. Nadir de olsa günümüzde hâlâ ishal nedeniyle hayatını kaybeden bebekler olabiliyor."

Beyin Yiyen Amip Denizde / Tuzlu Suda Olur Mu?

• Denizde ve tuzlu suda kesinlikle yaşayamaz: Naegleria fowleri sadece tatlı su organizmasıdır. Yüksek tuz oranı amipin hücre yapısını bozarak onu öldürür. Bu nedenle denizlerde, okyanuslarda ve tuzlu su göllerinde beyin yiyen amip bulunmaz ve buralardan bulaşma riski yoktur.
• Klorlu havuzlarda yaşayamaz: Düzenli olarak temizlenen, yeterli klor ve dezenfeksiyon işlemlerinden geçen yüzme havuzlarında bu amip barınamaz. Ancak klorlanmamış, bakımsız yüzme havuzları risk taşır.

Beyin Yiyen Amip Neden Olur ve Nasıl Bulaşır?

• Yüksek Su Sıcaklıkları: Bu canlı termofilik (sıcaklık seven) bir amiptir. Özellikle \(30^{\circ }\text{C}\) ile \(46^{\circ }\text{C}\) arasındaki sıcak tatlı sularda çok hızlı çoğalır. Küresel ısınma ve yaz aylarındaki aşırı sıcaklar amipin yayılmasını tetikler.
• Durgun Tatlı Sular: Göller, nehirler, kaplıcalar, çamurlu sular, bakımsız su depoları ve nehir yataklarındaki dip çamurları amipin ana yaşam alanıdır.
• Bulaşma Yolu (Sadece Burun): Amip, yutulduğunda mide asidi tarafından yok edildiği için su içmekle bulaşmaz. Bulaşma, amipli suyun burundan sert bir şekilde içeri çekilmesi (atlama, dalış veya burnu temizleme sırasında) ile gerçekleşir. Koku alma sinirini takip eden amip, doğrudan beyne tırmanır.

Beyin Yiyen Amip Hangi Ülkelerde Var?

Bu amip dünya genelinde sıcak iklime sahip birçok ülkede doğal ortamda bulunur, ancak nadir görüldüğü için her ülkede vaka kaydı olmayabilir. En çok vaka bildirilen ve öne çıkan ülkeler şunlardır:

• Amerika Birleşik Devletleri (ABD): Özellikle Texas, Florida ve California gibi güney eyaletlerindeki göllerde sıkça rastlanır ve her yıl düzenli olarak vaka rapor edilir.
• Pakistan: Özellikle Karaçi kentinde, şehir şebeke sularının yetersiz klorlanması nedeniyle musluk suyundan burnunu temizleyen kişilerde her yıl çok sayıda ölümcül vaka görülmektedir.
• Avustralya: İç bölgelerdeki sıcak su kaynaklarında ve uzun açık boru hatlarında geçmişte ciddi vakalar kaydedilmiştir.
• Türkiye: Türkiye'de oldukça nadir görülmekle birlikte, geçmiş yıllarda aşırı sıcak yaz aylarında durgun tatlı sulara veya termal kaplıcalara giren sınırlı sayıda kişide vaka rapor edilmiştir.
• Diğer Ülkeler: Hindistan, Tayland, Yeni Zelanda, Meksika, Güney Afrika ve bazı Avrupa ülkelerinde de tekil vakalar kayıtlara geçmiştir.

Çoğu zaman kısa süreli ve kendiliğinden geçen bu kasılmalar, açık denizde veya derin sularda meydana geldiğinde ciddi risklere yol açabiliyor.

Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Op. Dr. Hakan Özer, yüzme sırasında gelişen krampların nedenlerini, doğru müdahale yöntemlerini ve alınabilecek önlemleri anlattı.

Kas krampları basit görünse de risk oluşturabilir

Kas krampının, bir kasın veya kas grubunun istemsiz şekilde ani ve ağrılı olarak kasılması olduğunu aktaran Özer, genellikle birkaç saniye ile birkaç dakika arasında sürse de, kramp sonrasında kaslarda hassasiyetin bir süre daha devam edebileceğini söyledi.

Krampın; yüzme sırasında en sık baldır, ayak tabanı, ayak parmakları ve uyluk kaslarında görüldüğünü belirten Özer, bu bölgelerin, yüzme boyunca sürekli çalıştıkları için kas yorgunluğuna daha yatkın olduğunu kaydetti.

Op. Dr. Hakan Özer, "Kas krampı çoğu zaman ciddi bir hastalığın belirtisi değildir. Ancak su içerisinde gelişmesi nedeniyle kişinin hareket kabiliyetini geçici olarak kısıtlayabilir ve özellikle paniğe kapılması durumunda güvenlik açısından risk oluşturabilir." dedi.

Yüzme sırasında yaşanan krampın tek bir nedeni yok

Özer, "Kramp, bir veya birden fazla kas grubunun irade dışı, ani, şiddetli ve ağrılı bir şekilde kasılarak gevşeyememesi durumudur. Yüzme esnasında bu tablonun gelişmesinde multifaktöriyel mekanizmalar rol oynar." dedi ve şunları aktardı:

"Sıvı ve Elektrolit Dengesizliği: Yaz sıcaklarında, suyun içinde fark edilmese dahi vücut terleme yoluyla ciddi miktarda sıvı kaybeder.

Bu kayba bağlı olarak kas kasılma mekanizmasında anahtar rol oynayan magnezyum, potasyum, kalsiyum ve sodyum gibi elektrolitlerin dengesi bozulur. Hücre içi ve dışı iyon konsantrasyonu değiştiğinde kas lifleri kontrolsüzce uyarılır.

Termal Şok ve Vazokonstrüksiyon: Güneş altında uzun süre kalarak vücut ısısı yükselmiş bir bireyin, hazırlık yapmadan aniden soğuk suya atlaması ani bir termal şoka yol açar. Soğuk suyun etkisiyle periferik damarlarda ani daralma gelişir. Kaslara giden kan akımının azalması, dokunun oksijenlenmesini ve beslenmesini sekteye uğratarak akut spazmı tetikler.

Kas Yorgunluğu ve Yetersiz Kondisyon: Plaj voleybolu, uzun yürüyüşler veya günlük hayatın getirdiği hareketsizlik sonrasında kaslar esnetilmeden yüzmeye geçilmesi, kas liflerinde laktik asit birikimini hızlandırır. Yorulan ve boyu kısalan kas, suyun gösterdiği dirence karşı koyamaz ve kilitlenir.

Biyomekanik Hatalar ve Yanlış Ekipman: Ayak bileği esnekliği yetersiz olan kişilerin uzun süre palet kullanması veya su içinde sürekli parmak ucunu ileriye doğru uzatarak yüzmesi, baldır ve ayak tabanı kaslarını anatomik olarak en kısa pozisyonda aşırı yüklenmeye maruz bırakır. Bu durum bölgesel krampların en temel sebebidir."

Açık denizde panik daha tehlikeli olabilir

Havuz ortamında kişinin genellikle kenara kısa sürede ulaşabilirken, açık denizde kıyıya olan mesafe daha fazla olabileceğini hatırlatan Özerk, bu nedenle kramp geliştiğinde panik yapılması, kontrolsüz hareket edilmesi veya hızla kıyıya ulaşmaya çalışılmasının kişinin daha fazla yorulmasına neden olabileceğini söyledi.

Op. Dr. Hakan Özer, "Kramp geliştiğinde en önemli konu sakin kalabilmektir. Panik yapmak hem enerji tüketimini artırır hem de doğru hareket etmeyi zorlaştırır. Öncelik su üstünde kalmayı sağlamak ve yardım istemektir." ifadelerini kullandı.

Kramp girdiğinde ilk yapılması gereken sakin kalabilmektir

Arama trendlerinde ve acil durum sorgularında en sık karşılaşılan korkunun, derin suda kramp girmesi halinde boğulma riski olduğunu belirten Özer, ortopedik ve tıbbi açıdan bu durumda hayat kurtaran adımlar zinciri şöyle sıraladı:

"Sırt üstü yatış pozisyonuna geçin: Kramp hissettiğiniz an sırt üstü uzanarak kendinizi suyun kaldırma kuvvetine bırakın. Başınızı geriye doğru atıp göğsünüzü yukarı kaldırarak minimum eforla su yüzeyinde kalın. Bu pozisyon, kramp giren bacağınızı boşa çıkararak dinlendirmenizi sağlar.

Ters esnetme uygulayın: Eğer kramp baldırınıza veya ayak tabanınıza girdiyse, sırt üstü pozisyondayken derin bir nefes alıp çift elle veya sağlam bacağınızın yardımıyla kramp giren ayağınızın parmak uçlarını kendinize doğru yavaş ve kararlı bir şekilde çekin. Kasın boyunu uzatmak, spazmı sonlandırmanın en hızlı yoludur.

Çevreye haber verin ve karaya yönelin: Tek elinizi kaldırarak çevredeki cankurtaran veya vatandaşlardan sakin bir ses tonuyla yardım isteyin. Spazm hafiflediğinde, sadece kramp girmemiş olan uzuvlarınızı ve kollarınızı kurbağalama tarzı yumuşak hareketlerle kullanarak karaya doğru yavaşça ilerleyin."

Krampları engellemek için önleyici beslenme ve yaşam tarzı

Kramplarla mücadelenin en etkili yolunun, problem henüz ortaya çıkmadan önce koruyucu önlemleri almak olduğunu belirten Özer, bu noktada beslenme ve aktivite zamanlaması büyük önem taşıdığını söyledi.

Özer, şu tavsiyelerde bulundu:

"Magnezyum ve potasyum desteği: Kasların kasılma ve gevşeme döngüsünü düzenleyen mineral dengesini korumak için beslenmede muz, avokado, koyu yeşil yapraklı sebzeler ve kuru yemişler gibi potasyum ve magnezyum yönünden zengin gıdalara yer verilmelidir.

Özellikle yoğun yüzme günlerinde kaybedilen mineralleri geri kazanmak adına doğal maden suları ve hekim kontrolünde elektrolit tabletleri tüketilebilir.

Hidrasyon yönetimi: Yüzmeye başlamadan en az 30 dakika önce ve yüzme seansı boyunca düzenli olarak su tüketilmelidir. Susuzluk hissi, vücudun dehidrasyona girdiğinin geç bir sinyalidir.

Dolu mideyle yüzme riski: Ağır bir yemekten sonra kan akımı, sindirim sistemini desteklemek amacıyla iç organlara yönelir. Bu esnada iskelet kaslarına giden kan akımı ve oksijen miktarı azalır. Dolu mideyle yüzmek hem kramp riskini hem de reflü ve fenalık hissini artırır."

Her kramp masum olmayabilir

Tekrarlayan kas krampları yalnızca fiziksel yorgunlukla ilişkili olmayabileceğini ifade eden Özer, bazı kişilerde dolaşım sistemi hastalıklarının, sinir sistemi problemleri, tiroit hastalıkları, kullanılan bazı ilaçlar veya farklı metabolik nedenlerin de kas kramplarına zemin hazırlayabileceğini söyledi.

Sık tekrarlayan, günlük yaşamı etkileyen, gece uykudan uyandıran veya kas güçsüzlüğüyle birlikte görülen kramplarda altta yatan nedenin araştırılmasının önemine dikkat çeken Op. Dr. Hakan Özer, "Yaz aylarında görülen kas kramplarının büyük bölümü basit önlemlerle azaltılabilir.

Ancak kramplar sıklaşıyor, farklı bölgelerde tekrar ediyor veya başka belirtilerle birlikte görülüyorsa mutlaka hekim değerlendirmesi yapılmalıdır. Doğru hazırlık, yeterli sıvı alımı ve kontrollü egzersiz hem kas sağlığını korumaya hem de güvenli yüzmeye destek olur." dedi.

Yapay zeka araçlarının insanların duygusal boşluklarına cevap verebilen bir “dijital muhatap” haline gelmesinin dikkat çekici olduğuna vurgu yapan Prof. Dr. Süleymanlı, “Kısa vadede rahatlatıcı görünen bu ilişki biçimi, gerçek insan ilişkilerinin yerini almaya başladığında yalnızlığı azaltmak yerine daha da derinleştirebilir.” diye konuştu.

Ebulfez Süleymanlı, “11 Temmuz Yalnızlar Günü” dolayısıyla modern yaşamın yalnızlığı kaçınılmaz bir kader haline getirip getirmediğini değerlendirdi.

Yalnızlık modern dünyanın ürettiği sosyal bir sonuç

Yalnızlığın insanlık tarihi kadar eski bir duygu olduğunu, ancak modern dünyada farklı bir boyut kazandığını ifade eden Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, şöyle devam etti:

“Bu yüzden yalnızlık sadece kişinin iç dünyasında yaşadığı bireysel bir his olarak görülemez. Kentleşme, göç, aile yapısındaki dönüşüm, bireyselleşme, rekabetçi eğitim ve çalışma hayatı, dijitalleşme ve gündelik ilişkilerin yüzeyselleşmesi bu duyguyu besleyen başlıca toplumsal koşullar arasında yer alıyor. Bu nedenle modern yaşamda yalnızlık kaçınılmaz bir kader değil; daha çok içinde yaşadığımız sosyal düzenin ürettiği bir sonuçtur. İnsan kalabalıklar içinde, iş yerinde, okulda, sosyal medyada görünür olabilir; fakat kendini gerçekten anlaşılmış, duyulmuş ve kabul edilmiş hissetmeyebilir. Bugünün yalnızlığı biraz da ‘insanlar arasında insansız kalma’ halidir.”

Dünya Sağlık Örgütü’nün yalnızlığı artık küresel ölçekte ciddi bir sosyal ve sağlık sorunu olarak ele almasının da bunun tesadüf olmadığını gösterdiğini dile getiren Süleymanlı, “Yalnızlık sadece ruhsal bir kırılganlık değil; bedensel sağlık, yaşam kalitesi, eğitim, çalışma hayatı ve toplumsal bağlılık üzerinde etkili olan çok boyutlu bir meseledir.” dedi.

Sürekli bağlantı, gerçek bağ anlamına gelmiyor!

Dijitalleşmenin insanlara daha fazla iletişim kurma imkânı sunduğunu ancak bunun her zaman gerçek ilişki anlamına gelmediğini söyleyen Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Sosyal medya sayesinde insanlar sürekli çevrim içi, sürekli görünür, sürekli erişilebilir hale geldi. Ancak bu görünürlük çoğu zaman derin bir yakınlık üretmiyor. Kısa mesajlar, emojiler, beğeniler ve hikaye paylaşımları gerçek sohbetin, yüz yüze temasın ve duygusal paylaşımın yerini tam olarak dolduramıyor.” diye konuştu.

Yalnız bireylerin sosyal medyaya daha fazla yöneldiğini, ancak sosyal medyanın aşırı ve yüzeysel kullanımının da yalnızlığı artırabildiğini belirten Prof. Dr. Süleymanlı, “Burada çift yönlü bir süreç var. Yalnız insanlar sosyal medyaya daha fazla yönelebiliyor; fakat sosyal medyanın aşırı ve yüzeysel kullanımı da yalnızlığı derinleştirebiliyor. İnsan başkalarının hayatını daha parlak, daha sosyal, daha başarılı gördükçe kendi hayatını eksik hissetmeye başlıyor. Bu da yalnızlığı sadece artırmıyor, aynı zamanda görünmez bir karşılaştırma baskısına dönüştürüyor.” ifadesinde bulundu.

Yapay zekâ, gerçek ilişkinin yerini almıyor!

Son dönemde yapay zekâ destekli sohbet uygulamalarının da yalnızlık tartışmalarının önemli bir parçası haline geldiğine dikkat çeken Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Yapay zeka araçları kriz anlarında insana duymak istediği cümleleri söyleyebiliyor; yargılamadan dinliyor, şefkatli cevaplar veriyor, duygusal destek hissi oluşturabiliyor. Bu, geçici olarak rahatlatıcı olabilir. Fakat insan, gerçek ilişkilerin yerine uzun süre yapay zekayla konuşarak yalnızlığını gidermeye çalışırsa, bu durum tıpkı sosyal medyada olduğu gibi yalnızlığı daha da derinleştirebilir. Çünkü insanın asıl ihtiyacı sadece cevap almak değil; gerçek bir insan tarafından görülmek, duyulmak ve önemsenmektir.” şeklinde konuştu.

Kalabalık şehirlerde görünmezlik, küçük yerleşimlerde anlaşılmama duygusu…

Yalnızlığın büyük şehirler ile küçük yerleşim yerlerinde farklı biçimlerde yaşandığını belirten Süleymanlı, “Büyük şehirlerde yalnızlık daha çok kalabalık içinde görünmez kalma biçiminde yaşanıyor. İnsan her gün binlerce kişiyle aynı metroya biniyor, aynı caddelerden geçiyor, aynı apartmanda yaşıyor; fakat çoğu zaman kimseyle gerçek bir bağ kuramıyor. Büyük şehir insana özgürlük ve hareketlilik sunarken, aynı zamanda ilişkileri daha geçici, daha mesafeli ve daha işlevsel hale getirebiliyor.” dedi.

Küçük yerleşim yerlerinde yaşanan yalnızlığa da işaret eden Prof. Dr. Süleymanlı, “Küçük yerleşim yerlerinde ise sosyal kontrol daha güçlü, insanlar birbirini daha fazla tanıyor ve gündelik karşılaşmalar daha doğal yaşanıyor. Bu durum kimi zaman yalnızlığı azaltabilir. Ancak küçük yerlerde de yalnızlık yok değildir. Özellikle yaşlılar, eşini kaybedenler, göç nedeniyle çocukları büyük şehirlere giden aileler veya kendini çevresiyle uyumlu hissetmeyen bireyler derin bir yalnızlık yaşayabilir. Dolayısıyla büyük şehir yalnızlığı ile küçük yer yalnızlığı farklı biçimlerde ortaya çıkar. Büyük şehirde insan kalabalığın içinde kaybolur; küçük yerde ise bazen herkes tarafından tanındığı halde anlaşılmadığını hisseder. Birinde anonimlik, diğerinde duygusal uyumsuzluk yalnızlığı besleyebilir.” diye konuştu.

Tek kişilik haneler hızla artıyor

Modern toplumlarda tek kişilik hanelerin hızla arttığına dikkat çeken Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, şöyle devam etti:

“Tek kişilik hanelerin artması modern toplumların en dikkat çekici dönüşümlerinden biridir. Bu durum sadece demografik bir değişim değildir; aile, komşuluk, akrabalık, dayanışma ve bakım ilişkilerinin yeniden şekillendiğini gösterir. Türkiye’de de TÜİK verileri bu dönüşümü açık biçimde ortaya koymaktadır. TÜİK’in 2025 verilerine göre yalnız yaşayan fertlerden oluşan tek kişilik hane halklarının oranı 2014’te yüzde 13,9 iken 2025’te yüzde 20,5’e yükselmiştir. İnsanlar artık daha bağımsız yaşıyor, kararlarını daha bireysel alıyor, özel alanlarına daha fazla önem veriyor. Bu bazı yönleriyle özgürleştirici olabilir; fakat sosyal bağların zayıflaması riskini de beraberinde getiriyor. Amerikalı sosyolog Eric Klinenberg’in ‘solo yaşam’ olarak kavramsallaştırdığı bu eğilim, özellikle kentli ve yaratıcı sınıflar arasında bir yaşam tarzı tercihi olarak da öne çıkmaktadır.”

Yardım istemek, destek almak, birine ihtiyaç duymak zayıflık değil

Bireyselleşme arttıkça insanın kendi hayatının merkezine daha fazla yerleştiğini kaydeden Prof. Dr. Süleymanlı, “Ancak kendine yetme kültürü zamanla kimseye ihtiyaç duymama yanılsamasına dönüşebiliyor. Oysa insan biyolojik, psikolojik ve sosyolojik olarak ilişki varlığıdır. Yardım istemek, destek almak, birine ihtiyaç duymak zayıflık değil, insan olmanın doğal bir parçasıdır.” ifadesinde bulundu

Yalnızlık artık önemli bir sosyal politika konusu

Yalnızlığın sadece bireysel bir duygu olarak değerlendirilemeyeceğini belirten Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, “Toplumun sosyal yapısı açısından bakıldığında tek kişilik hanelerin artması, bakım emeğinin, yaşlılık deneyiminin, kriz anlarında dayanışmanın ve kuşaklar arası ilişkilerin yeniden düşünülmesini zorunlu kılıyor. Çünkü yalnız yaşayan birey sayısı arttıkça, yalnızlık artık sadece evin içinde yaşanan bir duygu olmaktan çıkıp sosyal politika konusu haline geliyor. Yalnızlık elbette bireyin içinde yaşadığı bir duygudur; fakat sadece bireysel bir duygu olarak açıklanamaz. Çünkü yalnızlığı üreten koşullar çoğu zaman toplumsaldır. Eğitim sistemi, çalışma temposu, kent yaşamı, dijital kültür, aile yapısındaki dönüşüm, ekonomik güvensizlik ve sosyal dayanışmanın zayıflaması bireyin yalnızlık deneyimini doğrudan etkiler.” dedi.

Dijital çağda sağlıklı iletişim becerileri geliştirilmeli

Bugün yalnızlığın sağlıkla, eğitimle, istihdamla, sosyal güvenle ve toplumsal katılımla bağlantılı olduğuna işaret eden Prof. Dr. Süleymanlı, “Araştırmalar yalnızlığın depresyon, anksiyete, kardiyovasküler hastalıklar, demans ve erken ölüm riskiyle ilişkili olduğunu gösteriyor. Gençlerde ise yalnızlık sosyal becerilerin zayıflamasına, akademik motivasyonun düşmesine ve gelecekteki istihdam olanaklarının daralmasına kadar uzanan sonuçlar doğurabiliyor. Bu nedenle yalnızlık günümüz toplumlarının önemli sosyal sorunlarından biri olarak değerlendirilmelidir. Bireye ‘daha sosyal o’” demek tek başına yeterli değildir. İnsanların bir araya gelebileceği güvenli kamusal alanlar, gençler için sosyal ve kültürel faaliyetler, yaşlılar için destek ağları, mahalle ölçeğinde dayanışma mekanizmaları ve dijital çağda sağlıklı iletişim becerileri geliştirilmelidir.” şeklinde konuştu.

Asıl soru kaç kişiyle konuştuğumuz değil, kaç kişiyle bağ kurabildiğimiz

“Yalnızlık meselesini bugün yalnızca bireyin iç dünyasıyla sınırlı görmek doğru olmaz." Diyen Süleymanlı, şöyle devam etti.

"Bu konu artık tek kişilik hanelerin artışından yaşlı nüfusun yalnızlaşmasına, gençlerin dijital ilişkilerinden yapay zeka destekli sohbet uygulamalarına, göçten büyük şehir hayatına ve iş yerlerinde görünmeyen sosyal izolasyona kadar birçok güncel başlıkla birlikte ele alınmalıdır."

Özellikle yapay zeka araçlarının insanların duygusal boşluklarına cevap verebilen bir “dijital muhatap” haline gelmesinin dikkat çekici olduğuna vurgu yapan Prof. Dr. Süleymanlı, “Kısa vadede rahatlatıcı görünen bu ilişki biçimi, gerçek insan ilişkilerinin yerini almaya başladığında yalnızlığı azaltmak yerine daha da derinleştirebilir. Bu nedenle günümüzün temel sorusu artık sadece ‘kaç kişiyle iletişim kuruyoruz?’ değil, ‘kaç kişiyle gerçekten bağ kurabiliyoruz?’ sorusudur. Çünkü insan teknolojiyle konuşabilir, sosyal medyada görünür olabilir, kalabalıklar içinde yaşayabilir; fakat onu hayata bağlayan şey hala samimi, güvenilir ve anlamlı insan ilişkileridir.” şeklinde sözlerini tamamladı.

Hizmete açılmasıyla birlikte Beşiri'de ağız ve diş sağlığı hizmetlerine erişimi önemli ölçüde kolaylaştırması hedeflenen poliklinik, modern fiziki yapısı ve donanımıyla vatandaşlara daha kaliteli ve kapsamlı sağlık hizmeti sunacak.

Yetkililer, polikliniğin tamamlanmasının ardından ilçe halkının diş tedavisi için şehir merkezine gitme ihtiyacının azalacağını, sağlık hizmetlerinin yerinde ve daha hızlı sunulmasının amaçlandığını belirtti.