Geleneksel sosyal güvenlik sisteminde farklı kurumlara (SSK, Bağ-Kur, Emekli Sandığı) prim ödeyen sigortalıların hangi şartlarla emekli olacağını belirlemek için geriye dönük son 2520 prim günü (son 7 yıl) esas alınıyordu. Bu süre içinde en az 1261 gün (3,5 yıl) hangi statüde prim ödenmişse çalışan o kurumun yaş ve prim kurallarına tabi oluyordu.
Ancak Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) mevzuatına göre bu uygulama sadece 1 Ekim 2008 tarihinden önce ilk kez sigorta girişi yapılmış olan vatandaşları kapsıyor. 1 Ekim 2008 ve sonrasında ilk defa sisteme dahil olan sigortalılar için "son 7 yıl kuralı" tamamen rafa kaldırıldı.
2008 Sonrası İşe Girenlerde Yeni Kural: "Baskın Statü" Modeli Nasıl İşleyecek?
Ekim 2008 sonrasında tescil edilen çalışanlar için çalışma hayatının son yıllarındaki prim dağılımı artık hiçbir avantaj sağlamıyor. Yeni düzende son yıllara bakılmaksızın kişinin tüm çalışma geçmişindeki toplam prim günleri masaya yatırılıyor ve en fazla hangi statüde prim ödenmişse emeklilik şartları o kuruma göre şekilleniyor.
Örnekle Yeni Sistem: Mesela çalışma hayatının 15 yılını Bağ-Kur (4B) kapsamında geçirip son 5 yılını kesintisiz SSK'lı (4A) olarak tamamlayan bir çalışan, eski sistemde olsaydı son 3,5 yılı SSK'da geçtiği için SSK şartlarıyla erken emekli olabiliyordu. Yeni kurallara göre ise toplam sürenin çoğunluğu Bağ-Kur'da geçtiği için kişi doğrudan Bağ-Kur şartlarına tabi tutulacak ve 9000 gün prim tamamlama zorunluluğu ile karşı karşıya kalacak.
4A, 4B ve 4C Hizmet Birleştirmesi e-Devlet Üzerinden Nasıl Yapılır?
Kariyerinde özel sektörde işçi, kendi adına esnaf ya da kamuda memur olarak görev yapmış vatandaşların primlerinin tek çatı altında toplanması işlemine "hizmet birleştirmesi" adı veriliyor. 2008 sonrası sigortalıların emeklilik zamanı geldiğinde hak kaybına uğramaması için primlerin eksiksiz birleştirilmesi büyük önem taşıyor.
Eski yıllarda dilekçeler ve uzun bürokratik yazışmalarla yürütülen hizmet birleştirme işlemleri artık e-Devlet Kapısı üzerinden dijital olarak başlatılabiliyor. Çalışanlar SGK Tescil ve Hizmet Dökümü ekranından tüm primlerini kontrol ettikten sonra kurumlar arası aktarım talebinde bulunabiliyor. Birleştirilen primler sonucunda en yüksek gün sayısına sahip olan sigortalılık kolu, kişinin nihai emeklilik yaşını ve prim sınırını belirliyor.
Emekli Maaşları ve Yaş Sınırı Nasıl Etkilenecek?
5510 sayılı reform kanunu ile birlikte sadece kurum belirleme yöntemi değil, aylık bağlama oranları ve emeklilik yaş hadleri de kademeli olarak değiştirildi. 2008 sonrası dönemde sisteme girenlerin emekli aylığı hesaplanırken tüm çalışma hayatındaki ortalama kazançlar ve güncelleme katsayıları baz alınıyor.
Yeni dönemde kademeli yaş sınırı uygulandığı için 2008 sonrası işe girenlerin emeklilik yaşları, prim günlerini tamamladıkları tarihe göre 60 yaşından başlayıp 2048 yılı itibarıyla kadın ve erkeklerde 65 yaşta eşitlenecek. Bu nedenle 2008 sonrası sigortalı olanların emeklilik planlaması yaparken son yıllara güvenmek yerine toplam çalışma hayatındaki prim dengesini ve yatırılan matrahları yakından takip etmesi gerekiyor.
