Stajyer ve çırakların fiilen çalışma hayatında yer almalarına rağmen, bu süreçlerin emeklilik hesaplamalarında başlangıç kabul edilmemesi, "Staj ve Çıraklık Mağdurları" olarak adlandırılan geniş bir kitlenin çözüm beklentisini diri tutmaktadır. Sosyal güvenlik uzmanları ve siyasi isimlerin açıklamalarıyla şekillenen süreçte, mevcut yasal boşlukların giderilmesi ve sosyal adaletin sağlanması adına sunulan kanun teklifleri, yasama organı nezdindeki değerlendirme aşamalarını sürdürmektedir.
Staj süresi SGK kapsamına alınacak mı?
Staj ve çıraklık dönemindeki sigortalılık statüsü, mevcut mevzuat gereği "tam sigortalılık" kapsamında değerlendirilmemektedir. Bu dönemlerde SGK’ya bildirilen primler, yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı gibi kısa vadeli sigorta kollarını kapsamakta; emeklilik için zorunlu olan malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primleri (uzun vadeli sigorta kolları) bu ödemelerin dışında tutulmaktadır. Uzmanlar, stajyerlerin üretim sürecinde bizzat yer aldığına dikkat çekerek, bu sürenin SGK kapsamına alınması gerektiğini savunmaktadır. Ancak 2026 yılı Nisan ayı itibarıyla, staj sürelerinin otomatik olarak uzun vadeli sigorta kapsamına dahil edilmesine dair yürürlüğe girmiş bir yasal düzenleme bulunmamaktadır.
Staj ve çıraklık sigortası teklifi Meclis'e sunuldu mu?
Staj ve çıraklık mağduriyetinin giderilmesi amacıyla hazırlanan çeşitli kanun teklifleri Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulmuş durumdadır. Özellikle muhalefet partileri ve ilgili komisyon üyeleri tarafından hazırlanan teklifler; çıraklık, staj ve bursiyerlik sürelerinin sigorta başlangıcı olarak esas alınmasını ve bu süreler için borçlanma hakkı tanınmasını öngörmektedir.
-
Mevcut Durum: Sunulan kanun teklifleri halen ilgili Meclis komisyonlarında inceleme aşamasındadır.
-
Siyasi Yaklaşım: MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli gibi siyasi liderlerin konuyu destekleyen açıklamaları ve toplumsal beklentinin büyüklüğü, düzenlemenin önümüzdeki dönemde yasama gündeminin üst sıralarına taşınma ihtimalini artırmaktadır.
Staj ve çıraklık sigortası emekliliğe sayılıyor mu?
Şu anki yasal çerçevede (5510 sayılı Kanun uyarınca), staj ve çıraklık başlangıcı emeklilik için "ilk işe giriş tarihi" olarak kabul edilmemektedir. Bir kişinin emeklilik yaşı ve prim gün hesabı, adına ilk kez uzun vadeli sigorta primi yatırıldığı tarihten itibaren başlamaktadır.
-
Uygulama Farkı: Staj sigortası numarası daha sonraki tam sigortalılık döneminde de aynı kalsa bile, stajdaki giriş tarihi emeklilik takvimini geriye çekmemektedir.
-
İstisnalar: Mevcut sistemde yalnızca avukatlık stajı gibi belirli mesleki staj dönemleri için geriye dönük borçlanma imkanı tanınmakta; ancak lise ve üniversite stajları ile çıraklık eğitimleri bu hakkın dışında kalmaktadır.
Sistemin yapısal sorunları ve uzman değerlendirmeleri
Sosyal Güvenlik Müşavirleri ve hukukçular, stajyer ve çırakların atölye, fabrika ve ofislerde mesai disiplini içerisinde fiilen çalıştıklarını vurgulayarak, bu durumun bir "iş akdi" doğurduğunu savunmaktadır. 2025 sonu verilerine göre yaklaşık 1,9 milyon kişinin staj ve çıraklık sigortası nedeniyle emeklilik haklarından tam olarak yararlanamadığı ifade edilmektedir. Beklenen yasal düzenlemenin hayata geçmesi durumunda, bu kişilere geriye dönük prim ödeme (borçlanma) hakkı tanınması ve sigorta başlangıç tarihlerinin staj tarihine çekilmesi planlanmaktadır. Ancak resmi makamlarca onaylanmış bir takvim ilan edilene kadar, konuya dair haberlerin "beklenti" ve "teklif" aşamasında olduğu unutulmamalıdır.