Dönemin İstanbul sosyal ve kültürel hayatında çok önemli bir figür olan Corinne, İtalyan kökenli bir Levanten sanatçı olarak tarihe geçmiş, Mustafa Kemal'in askeri cephelerden yazdığı ve iç dünyasını, vatan vizyonunu en yalın haliyle paylaştığı mektupların muhatabı olmuştur.
Tarihte İz Bırakan Madam Corinne Kimdir ve Gerçek Adı Nedir?
Asıl adı Corinne Tergiman olan Madam Corinne, 1883 yılında İstanbul'da dünyaya gözlerini açtı. Ailesi, Cenova’dan Osmanlı topraklarına göç ederek yerleşmiş, köklü bir İtalyan Levanten ailesiydi. Babası Doktor Luigi Tergiman, Osmanlı devletine ve ordusuna hekim olarak sadakatle hizmet etmiş saygın bir isimdi. Küçük yaşlardan itibaren sanata ve müziğe büyük bir eğilim gösteren Corinne, eğitimini taçlandırmak adına Paris'e giderek konservatuvarda piyano ve şan eğitimi aldı.
İtalyanca, Fransızca ve Türkçe dillerine tamamen hâkim olan entelektüel sanatçı, 5 Eylül 1910 tarihinde Osmanlı ordusunda görev yapan Yüzbaşı Ömer Lütfü Bey ile evlenerek "Madam Corinne Lütfü" unvanını aldı. Ancak mutlulukları uzun sürmedi; eşi Ömer Lütfü Bey 1912 yılında Balkan Savaşı'nda şehit düştü. Genç yaşta dul kalan Corinne, hayatını tek oğluna ve sanata adayarak İstanbul’da sürdürdü.
Mustafa Kemal Atatürk ile Madam Corinne Nasıl Tanıştı?
Mustafa Kemal ile Madam Corinne’in yolları, Corinne’in eşi Yüzbaşı Ömer Lütfü Bey vasıtasıyla kesişti. Mustafa Kemal, 1909 yılında İstanbul’da bulunduğu dönemde Ömer Lütfü Bey ile yakın bir dostluk kurmuş ve bu vesileyle onun ailesiyle de tanışmıştı. Madam Corinne'in İstanbul'daki evi, adeta dönemin elit aydınlarının, edebiyatçılarının ve sanatçılarının buluştuğu bir kültür salonu niteliğindeydi. Bu evde düzenlenen müzikli toplantılar, piyano dinletileri ve derin felsefi-edebi sohbetler, genç ve idealist subay Mustafa Kemal için çok çekici bir entelektüel sığınak oldu.
Fransızcasını mükemmel seviyeye ulaştırmak isteyen Mustafa Kemal, bu süreçte Madam Corinne'den Fransızca dersleri aldı. Bu dersler ve ortak kültürel paylaşımlar, zaman içinde her iki insanın da birbirinin zekasına ve duruşuna saygı duyduğu, yıllarca kopmayacak sarsılmaz bir dostluğun temelini attı.
Atatürk’ün Madam Corinne’e Yazdığı Mektuplar Neler Anlatıyor?
Mustafa Kemal, 1913 yılında Sofya’da askeri ataşe olarak görev yapmaya başladığı andan itibaren Madam Corinne ile yoğun bir mektuplaşma sürecine girdi. Bu yazışmalar, Çanakkale Savaşı’nın en kanlı günlerinde ve sonrasındaki cephe görevlerinde de hız kesmeden devam etti. Mustafa Kemal, 1913-1917 yılları arasında Corinne’e Fransızca olarak 15 mektup, 5 kart ve 2 telgraf gönderdi. Bu mektuplar, sadece kişisel bir dostluğu değil, cumhuriyetin kurucusunun gençlik yıllarındaki vatan aşkını, askeri dehasını ve geleceğe dair vizyoner ihtiraslarını anlamak adına eşsiz birer tarihi belgedir.
Özellikle 12 Ocak 1914 tarihli mektubunda Mustafa Kemal, kendi iç dünyasını ve kariyer hırslarını şu sözlerle Corinne'e dökmüştü:
"Benim ihtiraslarım, hem de pek büyükleri, fakat bu ihtiraslar, yüksek mevkiler işgal etmek veya büyük paralar elde etmek gibi maddî emellerin tatminiyle ilgili bulunmuyor. Ben bu ihtiraslarımın gerçekleşmesini, vatanıma büyük faydaları dokunacak, bana da liyakatle yapabileceğim bir görevin canlı iç rahatlığını verecek büyük fikri başarmakta arıyorum."
Mektupların Fransızca kaleme alınması Mustafa Kemal'in dil pratiği yapmasını sağlarken, aralara Latin harfleriyle serpiştirilen Türkçe kelimeler de Türk yazı tarihinin gelişimi açısından dikkat çekici ipuçları barındırır.
Madam Corinne Gerçekte Atatürk’ün Sevgilisi miydi?
Madam Corinne ile Mustafa Kemal Atatürk arasındaki yakınlık, tarihçiler ve biyografi yazarları tarafından yıllarca "romantik bir aşk mı, yoksa derin bir dostluk mu?" sorusuyla tartışıldı. Mektuplarda oldukça samimi, içten ve yer yer duygusal ifadeler yer alsa da, tarihi veriler ve aile anlatıları bu ilişkiyi saf bir entelektüel dostluk ve fikir yoldaşlığı olarak tanımlar.
Corinne’in yeğeni Melda Özverim, kaleme aldığı "Mustafa Kemal ve Corinne Lütfü" adlı kitabında, bu ilişkinin bir aşk ilişkisi olmadığını; tamamen karşılıklı saygıya, Fransızca derslerine ve iki yüksek entelektüelin düşünce paylaşımına dayanan asil bir dostluk olduğunu net bir şekilde ifade etmiştir. Mustafa Kemal’in ona duyduğu yakınlık, onun sanatkâr ruhuna, batılı vizyonuna ve kendisine sağladığı entelektüel katkıya olan hayranlığından ileri geliyordu.
Madam Corinne Türkiye'den Neden Ayrıldı ve Ne Zaman Öldü?
Birinci Dünya Savaşı'nın bitimiyle birlikte İstanbul, İtilaf Devletleri tarafından işgal edildi. Mustafa Kemal'in Anadolu'ya geçerek Milli Mücadele meşalesini yakması, İstanbul'daki işgal güçlerinin ve İngiliz istihbaratının dikkatini Madam Corinne'in evine çekti. İngiliz görevliler Corinne’in evine baskın düzenleyerek duvarda asılı duran Mustafa Kemal imzalı fotoğrafın indirilmesini talep etti. Cesur bir duruş sergileyerek bu baskıya direnen Corinne ve ailesi, artan tehditler, tutuklanma ve Malta'ya sürgün edilme riski karşısında çareyi İtalya'ya kaçmakta buldu.
Roma'ya yerleşen ve burada uzun yıllar piyano ile şan dersleri vererek hayatını kazanan Madam Corinne, vatan hasretine dayanamayarak 1941 yılında yeniden Türkiye'ye döndü. İstanbul'da oğlu Reşad Ersü ile birlikte sakin bir yaşam süren Corinne, İstanbul'un işgal yıllarındaki o fırtınalı günlerin, sanat dolu toplantıların ve Mustafa Kemal ile olan tarihi dostluğunun anılarıyla hayatının son dönemini tamamladı.
