Avrupa Parlamentosu Dış İlişkiler Komitesi tarafından hazırlanan ve genel kurulda oylanarak kabul edilen raporlarda öne çıkan en kritik maddeler ve ele alınan konular şunlardır:
Siyasi Kriterler ve Demokratik Gerileme Eleştirileri
- Demokrasi ve Hukukun Üstünlüğü: Raporda Türkiye'de demokratik kurumların işleyişinde aksamalar olduğu iddia edilir. Yargı bağımsızlığı, güçler ayrılığı ilkesi ve temel haklar konularında gerileme yaşandığı savunulur.
- AİHM Kararlarına Uyum Çağrısı: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM) Selahattin Demirtaş ve Osman Kavala gibi isimlerle ilgili verdiği hak ihlali ve tahliye kararlarının Türkiye tarafından derhal uygulanması gerektiği sert bir dille hatırlatılır.
- İfade ve Medya Özgürlüğü: Gazetecilere, sivil toplum kuruluşu temsilcilerine ve muhalif siyasetçilere yönelik yasal süreçler, tutuklamalar ve internet sansürleri temel özgürlüklerin kısıtlanması olarak nitelendirilerek eleştirilir.
Dış Politika ve Bölgesel Konular
- Dış Politika Uyumu: Türkiye’nin AB’nin ortak dış ve güvenlik politikalarıyla uyum oranının oldukça düşük olduğu belirtilir. Özellikle Rusya-Ukrayna savaşı sonrası Rusya'ya yönelik yaptırımlara Türkiye'nin tam olarak katılmaması eleştiri konusu yapılır.
- Doğu Akdeniz ve Kıbrıs Sorunu: Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki sondaj faaliyetleri ve "Mavi Vatan" doktrini, AB üyesi olan Yunanistan ve Kıbrıs Cumhuriyeti'nin egemenlik haklarının ihlali olarak değerlendirilir. Kıbrıs sorununun çözümü için Türkiye'nin "iki devletli çözüm" önerisi reddedilir ve BM parametrelerine geri dönülmesi istenir.
- Mülteci ve Göç Yönetimi: Eleştirilerin aksine bu başlıkta Türkiye'ye teşekkür edilir. 2016 yılında imzalanan AB-Türkiye Mutabakatı kapsamında Türkiye'nin dünyada en fazla mülteciye ev sahipliği yapan ülkelerden biri olduğu takdir edilir ve AB'nin mali yardımlarının süreceği vurgulanır.
Katılım Müzakereleri ve Alternatif İş Birlikleri
- Müzakerelerin Askıya Alınması Önerisi: Raporda mevcut şartlar altında Türkiye ile 2005 yılında başlayan AB katılım müzakerelerinin yeniden canlandırılmasının mümkün olmadığı belirtilir. Sürecin resmi olarak askıya alınması veya mevcut çıkmazı aşmak için "üyelik dışında" daha gerçekçi bir ortaklık modeline (Gümrük Birliği güncellemesi, güvenlik ve enerji iş birliği) geçilmesi önerilir.
- Vize Serbestisi ve Gümrük Birliği: Türk vatandaşlarına yönelik vize serbestisinin sağlanabilmesi için Türkiye'nin terörle mücadele yasası dahil kalan son kriterleri yerine getirmesi gerektiği ifade edilir. Gümrük Birliği’nin modernizasyonu ise Türkiye’nin insan hakları ve demokratik standartlarda reform yapması şartına bağlanır.
Türkiye'nin Rapora Karşı Resmi Tepkisi
Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı, hazırlanan AP Türkiye Raporlarını düzenli olarak "objektiflikten uzak, tek taraflı, ön yargılı ve mesnetsiz" olarak nitelendirerek bütünüyle reddetmektedir. Ankara, raporda yer alan yargı sistemine yönelik iddiaların iç işlerine müdahale olduğunu, terörle mücadele (FETÖ, PKK, DEAŞ) konusundaki güvenlik hassasiyetlerinin AB tarafından görmezden gelindiğini savunmaktadır.
Raporun tam metnine ve geçmiş yıllardaki tüm arşiv dökümanlarına doğrudan Avrupa Parlamentosu Resmi Web Sitesi üzerinden ulaşabilirsiniz.
