Borsa İstanbul, haftanın üçüncü işlem gününde son ayların en sert satış dalgasıyla karşı karşıya kalarak adeta sarsıldı. Yatırımcıların panik halinde hisse senetlerinden çıkış yapması ve genele yayılan yoğun satış baskısı nedeniyle BIST 100 endeksi gün içinde yüzde 5'in üzerinde değer kaybetti. Endeksin kritik eşikleri hızla kırması ve bankacılık ile sanayi endekslerindeki kayıpların da yüzde 5'i aşması üzerine piyasada dengeyi sağlamak adına peş peşe hisse bazlı devre kesici mekanizmaları uygulandı. Dün yaşanan gerilemenin ardından 16 Eylül 2026 Çarşamba günü satışların iyice derinleşmesiyle BIST 100 endeksi 13.195 puana kadar geri çekilerek Mayıs ayından bu yana en düşük seviyelerini test etti. Ekonomi gündemini sarsan bu sert düşüşün ardından milyonlarca yatırımcı "Borsa neden devre kesti?" ve "Düşüş dalgası devam edecek mi?" sorularının yanıtlarını aramaya başladı.
Borsa İstanbul Neden Devre Kesti ve Hisseler Neden Taban Oldu?
Borsa İstanbul'da işlemlerin geçici olarak durdurulmasına ve çok sayıda hisse senedinde devre kesicilerin çalışmasına yol açan ana faktör, zincirleme şekilde tetiklenen kurumsal ve bireysel satış emirleridir. Son dakika verilerine göre, piyasadaki panik havasını asıl ateşleyen unsur yatırım fonları piyasasında yaşanan olağan dışı likidite endişeleri oldu. Pusula Portföy Yönetimi A.Ş.’nin bazı yatırım fonlarında nakit iadesi talep eden yatırımcılara yapması gereken ödemeleri zamanında gerçekleştiremediğini ve temerrüde düştüğünü açıklaması, fon piyasasında çok büyük bir güven kırılması yarattı. Şirket bünyesindeki fonlardan milyarlarca liralık devasa çıkışların yaşanması ve bazı Hisse Senedi Yoğun Fonlarının yüzde 90'ın üzerinde değer kaybetmesi, nakit ihtiyacını karşılamak isteyen kurumsal aktörlerin Borsa İstanbul'da hisse satmasına neden oldu. Bu kurumsal satışlara, psikolojik bir sınır olarak kabul edilen 14.000 puan seviyesinin aşağı yönlü kırılması da eklenince, otomatik algoritmalar ve yatırımcıların sisteme önceden tanımladığı "zarar-kes" (stop-loss) emirleri bir anda devreye girdi. Satışların çığ gibi büyümesiyle hisseler taban fiyatlara geriledi ve fiyat istikrarını korumak adına aşağı yönlü yüzde 5 hareket sınırına ulaşan hisselerde işlemler geçici olarak durdurularak emir toplama aşamasına geçildi.
Yatırımcıların en çok merak ettiği "Borsada düşüş trendi sürecek mi?" sorusuna yönelik olarak uzmanlar ve piyasa analistleri mevcut makroekonomik veriler ışığında kesin bir yön tayin etmenin şu aşamada oldukça güç olduğunu vurguluyor. Borsa İstanbul üzerindeki baskının tek bir yerel nedene bağlı olmaması, düşüşün ne zaman durulacağına dair öngörüleri zorlaştırıyor. Küresel piyasalarda Orta Doğu kaynaklı jeopolitik risklerin tırmanmaya devam etmesi ve buna bağlı olarak Brent petrol fiyatlarının yüksek seyrini koruması, Türkiye gibi enerji ithalatçısı gelişmekte olan ülkelerin piyasalarını doğrudan olumsuz etkiliyor. Ayrıca, küresel tahvil faizlerindeki yükseliş ve ABD Merkez Bankası'nın (Fed) bugün açıklayacağı kritik faiz kararı öncesindeki büyük belirsizlik, yabancı yatırımcıların risk iştahını tamamen baskılamış durumda. Analistler, fon piyasasındaki likidite sıkışıklığına dair endişelerin yatışması, kurumsal temerrüt risklerinin kontrol altına alınması ve Fed kararı sonrası küresel piyasaların önünü görebilmesi durumunda Borsa İstanbul'un yeniden tepki alımlarıyla toparlanabileceğini ifade ediyor. Ancak 14.000 puan altındaki kalıcılığın teknik açıdan yeni destek arayışlarını beraberinde getirebileceği ve oynaklığın bir süre daha yüksek kalacağı tahmin ediliyor.
Piyasalarda yaşanan bu olağanüstü fiyat hareketlerinin ve genele yayılan sert değer kayıplarının ardından Borsa İstanbul yönetimi, panik satışlarını dizginlemek ve yatırımcıları ani dalgalanmalardan korumak adına kritik adımlar attı. Bu doğrultuda, açığa satış işlemlerinden kaynaklanan aşağı yönlü baskıyı azaltmak amacıyla gün sonuna kadar geçerli olmak üzere "yukarı adım kuralı" uygulamaya konuldu. Bu kural sayesinde, açığa satış işlemlerinin hissenin en son gerçekleşen işlem fiyatından daha yüksek bir fiyata yapılması zorunlu kılınarak düşüş yönlü spekülasyonların önüne geçilmesi hedefleniyor. Öte yandan, yatırımcıların en çok araştırdığı devre kesici sistemi ise piyasada aşırı oynaklık yaşandığında devreye giren otomatik bir acil durum frenidir. Borsa İstanbul'un mevcut kurallarına göre tek bir hisse senedinde aşağı yönlü yüzde 5'lik bir eşik aşıldığında o pay sırasındaki işlemler geçici olarak durdurulurken; BIST 100 endeksinin tamamında dünkü kapanışa göre yüzde 6 ve üzerinde bir kayıp yaşanması durumunda Endekse Bağlı Devre Kesici Sistemi devreye girerek tüm pay piyasasını belirli bir süre tamamen kapatmaktadır.
