Sosyal medya algoritmalarının merkezine oturan ve Malatya Arguvan yöresine ait olan "Gül Ki Güller Açsın Al Yanağında" türküsü, modern teknolojiyle üretilen yapay zeka (YZ) versiyonuyla küresel bir akıma dönüştü. Halk ozanı Kul Duran (Turan Cabul) tarafından kaleme alınan bu tarihi eser, geleneksel bağlama tınılarından sıyrılarak dijital dünyanın en çok dinlenen ritimlerinden biri haline geldi.

Kültürel Miras Dijital Evrende Yeniden Doğuyor

Yüzyıllardır Anadolu topraklarında usta-çırak ilişkisiyle nesilden nesle aktarılan bozlak ve uzun hava kültürü, günümüzde yapay zeka algoritmaları tarafından yeniden modelleniyor. Muharrem Temiz ve Cengiz Özkan gibi Türk Halk Müziği'nin duayen isimlerinin sesinden hafızalara kazınan "Gül Ki Güller Açsın Al Yanağında" türküsü, sentezlenen yapay zeka vokalleri ve modern altyapılarla harmanlandı. Instagram ve Facebook üzerinde milyonlarca izlenmeye ulaşan bu yeni akım, genç kuşakların geleneksel ezgilerle bağ kurmasını sağlarken, müzik endüstrisinde telif ve özgünlük tartışmalarını da beraberinde getirdi.

Müzik otoriteleri, Kul Duran'ın lirik derinliğe sahip eserinin bu denli hızlı yayılmasını "dijital folklorun doğuşu" olarak nitelendiriyor. Geleneksel yapıda hüzün ve gurbet temalarını işleyen parça, YZ platformlarında dinamik bas hatları ve elektronik synth'lerle yeniden üretilerek kulüplerden kişisel çalma listelerine kadar geniş bir yelpazeye ulaştı.

Dijitalleşen Sözler: Kul Duran’ın Kaleminden Akıllı Algoritmalara

Yapay zeka modellerinin veri işleme yeteneği, eserin lirik yapısını bozmadan modern fonetik kalıplara entegre etmeyi başardı. Dinleyiciler tarafından internet ortamında en çok aratılan ve Lyrics Translate gibi platformlarda yer alan geleneksel eserin tam metni şu şekildedir:

Gül ki güller açsın al yanağında
Yanım sola dönük yar yatam sağında
Bir gece misafir eyle koynunda
Ölüm var dünyada kalası değil

Damla adın sine mi kız göne göre
Bir gönlün içinde yandım bir kere
Çıncağın yoktu kız çundurdu neler
Elde senin gibi de yar olmaz olsun

Telif Hakları ve Sanatsal Özgünlük Çıkmazı

Bu dijital dönüşüm, yapay zekanın sanat dünyasındaki geleceğini tartışmaya açtı. Bir kesim araştırmacı, yapay zekanın Anadolu kültürünü unutulmaktan kurtardığını ve küresel ölçekte görünür kıldığını savunuyor. Karşıt görüşteki müzikologlar ise insan ruhunun, ozanlık geleneğinin ve Arguvan yöresine ait yöresel tavrın dijital algoritmalar tarafından taklit edilmesinin, sanatın özgün doğasına zarar verdiği görüşünde birleşiyor. 2020 yılında aramızdan ayrılan Kul Duran gibi değerlerin mirasının, yapay zeka çağında ticari birer araca dönüşmemesi için dijital telif yasalarının acilen güncellenmesi gerektiği vurgulanıyor.

Muhabir: YUSUF UYANIK