Yerel basınla ilgili Meclis araştırması önergesinin görüşülmesi sırasında iktidar ve muhalefet milletvekilleri, sektörün karşı karşıya bulunduğu ekonomik, mesleki ve hukuki sorunları gündeme taşıdı.

YENİYOL Grubu tarafından verilen; yerel basın kuruluşlarının ekonomik, mesleki ve hukuki sorunlarının araştırılması, resmî ilan ve kamu reklamlarının dağıtımına ilişkin uygulamaların incelenmesi, gazetecilerin çalışma koşullarının iyileştirilmesi, basın özgürlüğünün ve halkın haber alma hakkının korunması amacıyla hazırlanan Meclis araştırması önergesi, Cumhur İttifakı milletvekillerinin oylarıyla reddedildi.

Önergenin görüşülmesi sırasında yerel basının artan maliyetleri, resmî ilan gelirleri, istihdam kaybı ve dijital dönüşüm sürecinde yaşadığı sorunlar öne çıktı. Muhalefet milletvekilleri çözüm çağrısında bulunurken, AK Parti Amasya Milletvekili Hasan Çilez sektöre yönelik destekleri anlattı.

Ankara Milletvekili İdris Şahin, Tekirdağ Milletvekili Selcan Taşcı, İstanbul Milletvekili Yüksel Mansur Kılınç ve İzmir Milletvekili Tuncay Özkan, gazetecilerin çalışma koşulları ve halkın haber alma hakkı üzerinden değerlendirmelerde bulundu.

Konuşmalarda yerel basının ekonomik bağımsızlığı, kamu kaynaklarının dağıtımı, dijital platformlar karşısında haberlerin telif haklarının korunması ve gazetecilerin güvencesiz çalışma koşulları gündeme geldi.

“ŞEHİRLERİN SESİNİ KONUŞUYORUZ”

Yeni Yol Partisi adına söz alan Ankara Milletvekili İdris Şahin, yerel gazetelerin kâğıt, baskı, enerji ve personel giderlerindeki artış nedeniyle ayakta kalmakta zorlandığını söyledi.

“Bugün burada sadece kapanan gazeteleri değil, susturulmak istenen şehirlerin sesini konuşmak için kürsüdeyiz” diyen Şahin, yerel yayıncılığın kentler açısından taşıdığı öneme dikkat çekti.

Şahin’in paylaştığı verilere göre, Türkiye genelinde son bir yılda resmî ilan yayımlayan gazete sayısı 753’ten 659’a gerilerken, 661 basın çalışanı işini kaybetti.

“Yerel basın, bu ülkenin kılcal damarlarıdır. Kılcal damarlar kurursa demokrasi de nefes alamaz” ifadelerini kullandı.

Basın İlan Kurumunun uygulamalarını ve kamu reklamlarının dağıtımını eleştiren Şahin, yerel gazetelerin ekonomik sorunların yanı sıra yayımladıkları haberler nedeniyle yargı baskısıyla da karşı karşıya kaldığını savundu.

Bolu Gündem Gazetesi’nin imtiyaz sahibi Hüseyin Aykan’a yaptığı ziyaretten de söz eden Şahin, Aykan’ın millî parklarla ilgili bir haber nedeniyle özgürlüğünden mahrum bırakıldığını, tahliyesinin ardından dosyasının uzlaştırma sürecine sevk edildiğini belirtti.

Gazetecilik faaliyetlerinin suç gibi değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Şahin, basın emekçilerinin düşük ücret ve iş güvencesi sorunlarına da dikkat çekti.

Yerel basının desteklenmesinin bir imtiyaz değil, gazetecilerin emeğinin ve halkın haber alma hakkının korunması meselesi olduğunu ifade eden Şahin, kamu kaynaklarının adil dağıtıldığı, dijital dönüşümün yerel yayıncılığı zayıflatmadığı ve basın çalışanlarının iş güvencesine kavuştuğu bir sistem kurulmasını istedi.

Şahin, “Yerel basını kaderine terk etmeyelim” diyerek araştırma önergesine destek çağrısında bulundu.

“TEMEL BİR HAKTAN TASARRUF OLUR MU?”

İYİ Parti Tekirdağ Milletvekili Selcan Taşcı, yerel gazeteciliğin ağır çalışma koşulları, ekonomik imkânsızlıklar ve giderek artan mesleki yalnızlaşmayla mücadele ettiğini söyledi.

Gazeteciliğin ciddi sorumluluk gerektiren bir kamu görevi olduğunu belirten Taşcı, mesleğin yalnızca bir telefon ya da sosyal medya hesabı sahibi olmaya indirgenemeyeceğini ifade etti.

Tasarruf tedbirlerinin yerel basına etkilerini eleştiren Taşcı, halkın haber alma hakkından tasarruf edilmesinin kabul edilemeyeceğini belirterek, “Allah aşkına, temel bir haktan tasarruf olur mu? Temel hak ve özgürlüklerden tasarruf edilir mi?” diye sordu.

Kâğıt, baskı, enerji ve personel maliyetlerinin yükseldiğine dikkat çeken Taşcı, resmî ilan alabilmek için uygulanan satış, internet trafiği ve istihdam şartlarının sektörün gerçekleri dikkate alınarak yeniden değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Konuşmasında TÜİK’in Temmuz 2026 verilerine de değinen Taşcı, resmî ilan yayımlayan gazete sayısında yüzde 12,5, bu gazetelerdeki istihdamda ise yüzde 13,9 azalma yaşandığını aktardı.

Sosyal medya içerik üreticilerine belirli gelir sınırları çerçevesinde tanınan fatura düzenleme ve defter tutma istisnalarının yerel basın için de gündeme alınmasını isteyen Taşcı, dijital platformların gelir elde ettiği sistemde mali yükün yerel yayıncıların üzerinde kaldığını savundu.

Haberlerin izinsiz kullanılmasını da gündeme getiren Taşcı, yerel muhabirlerin emek vererek hazırladığı haberlerin ulusal ve yerel yayın organları tarafından izinsiz alınmasını “emek hırsızlığı” olarak nitelendirdi.

Gazetecilerin ürettikleri haberlerin eser olarak kabul edilmesine yönelik kanun teklifini hatırlatan Taşcı, dijital telif düzenlemesinin daha fazla geciktirilmemesi gerektiğini söyledi.

Yerel yayınların bölgedeki güç odaklarıyla karşılıklı çıkar ilişkilerine bağımlı hâle getirilmemesi gerektiğini belirten Taşcı, ekonomik bağımsızlığı sağlayacak yeni gelir modelleri geliştirilmesini istedi.

Bunun editoryal bağımsızlığın ve basının kamu adına denetim görevini yerine getirebilmesinin temel şartı olduğunu ifade eden Taşcı, araştırma önergesini desteklediklerini bildirdi.

“VAR OLMA VE YAŞAMA MÜCADELESİ”

CHP İstanbul Milletvekili Yüksel Mansur Kılınç, gazetelerini, radyolarını, televizyonlarını ve internet sitelerini büyük fedakârlıklarla ayakta tutmaya çalışan yerel yayıncıları selamlayarak konuşmasına başladı.

Yerel medyanın sorunlarının çözülmesi gerektiğini belirten Kılınç, bu amaçla bir Meclis araştırma komisyonu kurulmasını istedi.

“Bugün gazetelerin, radyoların, televizyonların ve internet haber sitelerinin, özellikle de yerel ölçekte sorunları artık yalnızca ekonomik veya yapısal sorunlar değildir. Bunlar, doğrudan doğruya bir var olma ve yaşama mücadelesine dönüşmüştür” dedi.

Çözümün siyasi tercih ve iradeye bağlı olduğunu savunan Kılınç, yerel medyanın karşı karşıya bulunduğu sorunları sıraladı.

Siyasi baskı ve sansür iddiaları, resmî ilan ve reklam dağıtımındaki adaletsizlik, yerel yöneticilerin reklam gücünü baskı aracı olarak kullanması ve artan işletme giderlerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Kamu tasarruf tedbirlerinin basın üzerindeki etkilerine değinen Kılınç, gazetecilerin işsizlik, düşük ücret ve güvencesizlik sorunlarına da dikkat çekti.

Yerel radyo, televizyon ve internet haber sitelerinin ihtiyaçlarının göz ardı edilmemesi gerektiğini belirten Kılınç, dijital dönüşümün yeterince desteklenmediğini ifade etti.

Medyada tekelleşmenin ve yayın çeşitliliğinin azalmasının halkın haber alma hakkını olumsuz etkilediğini söyleyen Kılınç, yerel medyanın demokratik denetim görevini yerine getirebilmesinin önemine vurgu yaptı.

Yerel yayınları kültürel değerlerin ve toplumsal hafızanın korunması açısından stratejik bir alan olarak değerlendiren Kılınç, teknolojik imkânların geliştirilmesini ve mevcut yayın altyapısının desteklenmesini istedi.

“GAZETECİNİN SORUMLULUĞU HALKINA KARŞIDIR”

Yeni Parti İzmir Milletvekili Tuncay Özkan, gazeteciliği halk adına soru sorma ve bilgiyi doğrulama faaliyeti olarak tanımladı.

“Gazetecinin sorumluluğu halkına karşıdır; resmî makamlara karşı değildir” diyen Özkan, basının parlamento dışında önemli bir denetim mekanizması işlevi gördüğünü belirtti.

Bir kararın kim tarafından ve hangi gerekçeyle alındığının, kimlerin zarar gördüğünün ve bunun bedelini kimin ödediğinin gazetecinin sorması gereken temel sorular olduğunu ifade etti.

Bu sorulara verilen yanıtların doğruluk süzgecinden geçirilerek kamuoyuyla paylaşılmasının gazeteciliğin temel görevi olduğunu vurguladı.

Gazetecilerin ortadan kaldırılmasının veya mesleki faaliyetlerinin engellenmesinin yalnızca siyasi bir tartışma olarak değerlendirilemeyeceğini belirten Özkan, bunun toplumun doğru bilgiye erişimini de zayıflatacağını savundu.

Basının kurumsal birikimine verilen zararın kısa sürede giderilemeyeceğini ifade eden Özkan, gazeteciliğin korunması gerektiğini söyledi.

Kendi yargılanma ve cezaevi sürecine de değinen Özkan, gazetecilik faaliyetleri nedeniyle damgalandığını savundu. Bu durumun yurt dışındaki işlemlerinde de karşısına çıktığını anlatan Özkan, gazetecilere mesleki faaliyetleri nedeniyle baskı uygulanmasına karşı çıktı.

Muhalif basının tasfiye edilmesine yönelik olduğunu söylediği yaklaşımların sürdürülmesinin daha büyük sorunlara yol açacağı uyarısında bulundu.

“DESTEKLERİMİZ ARTARAK DEVAM EDECEK”

AK Parti Amasya Milletvekili Hasan Çilez, Anadolu’nun il ve ilçelerinde faaliyet gösteren yerel basın kuruluşlarının takdire değer bir mücadele verdiğini söyledi.

Yerel basına önem verdiklerini belirten Çilez, sektörün ihtiyaç duyduğu desteklerin sağlanması konusunda hassasiyet gösterdiklerini ifade etti.

Çilez’in verdiği bilgilere göre, Basın İlan Kurumunun görev alanında resmî ilan yayımlayan 650 gazete ve 377 internet haber sitesi bulunuyor.

Resmî reklam yayımlayan 1.353 gazete, dergi ve internet haber sitesiyle birlikte toplam süreli yayın sayısı 2 bin 380’e ulaşıyor.

2026 yılının ilk on ayına ilişkin ilan ve reklam tutarlarını da paylaşan Çilez, süreli yayınlara 5 milyar 355 milyon lira resmî ilan, 1 milyar 195 milyon lira ise resmî reklam kaynağı aktarıldığını söyledi.

Böylece toplam aktarımın 6 milyar 550 milyon liraya ulaştığını belirten Çilez, bu tutarın 2025 yılının aynı dönemine göre yüzde 38 arttığını kaydetti.

Basın işletmelerinin krediye erişimini kolaylaştırmak amacıyla Kredi Garanti Fonu iş birliği kapsamında 7,5 milyar liralık kefalet limiti oluşturulduğunu aktaran Çilez, istihdam desteği için Basın İlan Kurumu ile İŞKUR arasında Aktif İş Gücü Hizmetleri İş Birliği Protokolü imzalandığını da bildirdi.

Toplam 1.075 basın işletmesini kapsayan protokolle hem istihdamın artırılmasının hem de mevcut çalışanların mesleki niteliklerinin geliştirilmesinin hedeflendiğini belirten Çilez, bu kapsamda mesleki eğitim kursları ve işbaşı eğitim programları düzenlendiğini söyledi.

İşbaşı eğitim programlarının süresinin dokuz aya kadar çıkarıldığını ifade etti.

Mevzuatın doğru anlaşılması ve uygulama birliğinin sağlanması amacıyla 15 bölge müdürlüğünde, 931 basın temsilcisinin katılımıyla eğitimler gerçekleştirildiğini belirten Çilez, sektöre yönelik desteklerin artarak devam edeceğini söyledi.

DİM: GÜNDEME GELMESİ BİLE OLUMLU BİR GELİŞME

Küresel Gazeteciler Konseyi (KGK) Genel Başkanı Mehmet Ali Dim, milletvekillerinin araştırma önergesi vesilesiyle yerel basının sorunlarını TBMM çatısı altında gündeme getirmesini son derece olumlu bir gelişme olarak değerlendirdi.

Milletvekillerine teşekkür eden Dim, “Araştırma önergesi keşke kabul görseydi. Bizler de katkı verirdik. Yerel basının hiçbir siyasi yönü yoktur. Anadolu ve Trakya’nın özgür sesidirler. Halkın gerçek sesini onlar duyururlar. Şehirlerin hafızası ve tarihidirler. Onların ayakta kalması demokrasinin de bir gereğidir” dedi.

Basın İlan Kurumunun güçlendirilmesinin ve gelirlerinin artırılmasının zorunluluk olduğunu vurgulayan Dim, kamu ilanlarındaki kaçak ve kaçınmaların önlenmesi gerektiğini ifade etti.

Yerel basının en temel gelir kaynağının resmî ilanlar olduğunu hatırlatan Dim, bu gelirlerin artırılması konusunda Basın İlan Kurumu yönetiminin yürüttüğü çalışmaları takdirle takip ettiklerini belirtti.

Kaynak: Bülten