Bazen bir konu vardır, okuduğunuz anda durup kendi hayatınızı düşünmeye başlarsınız.
Geçtiğimiz yıllarda yapılan bazı araştırmalarla ilgili yayımlanan haberlerde, ekonomik sıkıntıların insanın bilişsel performansını olumsuz etkileyebileceği ve bunun bazı ölçümlerde yüzde 13'e kadar ulaşabildiği ileri sürülmüştü.
İlk duyduğumda dikkatimi çeken de tam olarak buydu:
Acaba parasızlık gerçekten insanın düşünme biçimini değiştiriyor mu?
Ben bu meselenin sadece para ile açıklanamayacağını düşünüyorum. Ama ekonomik sıkıntının insanın zihnini ciddi biçimde meşgul ettiği de bir gerçek.
PARAN YOKSA KAFAN BAŞKA ŞEYLE MEŞGUL OLAMIYOR
Düşünün…
Cebinizde para yok.
Ödenmesi gereken faturalar var. Ev kirası var. Borçlar var. Çocukların ihtiyaçları var. Yarın ne olacak diye düşünüyorsunuz.
Böyle bir durumda insanın zihni neye odaklanır?
Elbette önce hayatta kalmaya, günlük ihtiyaçlarını karşılamaya ve para bulmaya…
İşte bence meselenin en önemli noktası burada.
İnsanın zihni sürekli ekonomik sorunlarla meşgul olduğunda başka şeylere ayırabileceği dikkat ve enerji azalabiliyor. Üstelik buna uykusuzluk, stres ve kaygı da eklenince insanın kendisini iyi hissetmesi kolay olmuyor.
Yani mesele sadece “cebinde para var mı?” meselesi değil.
Para yoksa insanın kafasında bazen bin tane hesap oluyor.
CEBİMDE PARA OLDUĞUNDA BEN DE DEĞİŞİYORUM
Şimdi gelelim kendi tecrübeme…
Cebimde sıcak para olduğu zaman benim bile yüz ifadem değişiyor.
Kendimi daha rahat hissediyorum.
Yürüyüşüm değişiyor.
Çevreme bakışım değişiyor.
Daha pozitif düşünüyorum. Daha rahat karar veriyorum. Kendime olan güvenim artıyor.
Hatta bazen kendi kendime, “Yahu insanın cebinde para olunca beyni bile başka çalışıyor” diyorum.
Elbette bu, benim kişisel gözlemim.
Ama eminim ki ekonomik rahatlama ile birlikte kendisini daha güvende ve huzurlu hisseden çok insan vardır.
“PARANIN YÜZÜ TATLIDIR”
Yeşilçam'ın unutulmaz sözlerinden biri boşuna söylenmemiş:
“Paranın yüzü tatlıdır.”
Gerçekten de öyle.
Bugün kredi kartlarına, banka uygulamalarına, dijital ödemelere o kadar alıştık ki paranın kendisini bazen unuttuk.
Ama insanın eline gerçek para geçtiğinde nedense farklı bir his oluşuyor.
Çünkü para sadece alışveriş yapmak için kullanılan bir araç değil.
Birçok insan için aynı zamanda güven, rahatlık ve seçenek anlamına geliyor.
Paranız varsa önünüzde birkaç alternatif oluyor.
Paranız yoksa seçenekleriniz daralıyor.
YOKSULLUK İNSANIN ZİHNİNİ GÜNLÜK HAYATA HAPSEDİYOR
Bence burada asıl konuşmamız gereken nokta da bu.
Yoksul insanın zekâsının düşük olduğunu söylemek doğru değil.
Çünkü ekonomik durum ile insanın doğuştan sahip olduğu zekâyı birbirine karıştırmamak gerekiyor.
Fakat ekonomik sıkıntı insanın düşünme kapasitesini kullanma biçimini etkileyebilir.
Para bulmanız gerekiyorsa bütün gününüzü para düşünerek geçirebilirsiniz.
Bu durumda yeni fikirler üretmek, geleceği planlamak, kitap okumak, eğitim almak, kendinizi geliştirmek gibi konular ikinci plana itilebilir.
Çünkü zihninizin önceliği bellidir:
Bugünü nasıl kurtaracağım?
İşte ekonomik sıkıntının insan üzerindeki en ağır taraflarından biri belki de budur.
BEYNİMİZİN SADECE YÜZDE 4'ÜNÜ MÜ KULLANIYORUZ?
Bir de yıllardır anlatılan başka bir hikâye var:
“İnsan beyninin sadece yüzde 4'ünü kullanıyor.”
Gerçek ise bu kadar basit değil. İnsan beyninin yalnızca yüzde birkaçını kullandığı yönündeki söylem bilimsel olarak desteklenmiyor.
Ama mizahını yapacak olursak…
Eğer gerçekten beynimizin yüzde 100'ünü kullanabilseydik, kim bilir neler olurdu?
Belki de bugün dünyayı yönetmekle uğraşmıyor, uzaylılara satmanın pazarlığını yapıyor olurduk!
Şaka bir yana…
Bence insan hayatında para önemli.
Ama para her şey değil.
Para insanı rahatlatabilir, güven duygusunu artırabilir, stresini azaltabilir.
Fakat insanın gerçek zenginliği sadece cebindeki parayla ölçülmez.
Çünkü bazen cebimiz dolu olur, kafamız boş olur.
Bazen de cebimiz boş olur ama kafamızda dünyalar vardır.
Mesele, ikisini bir arada tutabilmek.
Hoşça kalın…