Alışveriş hepimizin haftalık rutininde değişmeyen bir başlık.

Peki nereden? Marketten mi, semt pazarından mı?

Dünyanın her yerinde pazarlar vardır. Tezgâhların arkasında sabahın erken saatinde işe koyulan pazarcılar, filelerini dolduran insanlar… Bizde de öyle. Özellikle Batman’da semt pazarları yıllardır alışkanlığın bir parçası. Ama gelin dürüst olalım: Bugün yaptığımız alışveriş gerçekten “halk pazarı” alışverişi mi?

Pazarın Ruhu Değişti mi?

Eskiden pazar demek; köylünün kendi yetiştirdiği ürünü doğrudan vatandaşa sunması demekti. Aracı yok, büyük zincir yok, komisyon yok… Üreten kazanır, alan uygun fiyata alırdı.

Bugün ise tablo biraz farklı. Artık birçok semt pazarı, köylünün değil esnafın hâkim olduğu bir alan. Üstelik bazı yerlerde köylünün kendi ürününü satması bile zorlaştırılıyor; yer işgaliyesi adı altında ücretler alınıyor. Böyle olunca “doğrudan üreticiden alışveriş” iddiası da zayıflıyor.

Market alışverişine baktığımızda ise tablo başka: Aynı çatı altında neredeyse tüm ev ihtiyaçları Ürünü seçme ve inceleme özgürlüğü, Kredi kartı imkânı, Sabit fiyat politikası, Klima, düzen, zaman tasarrufu

Özellikle gross marketlerde kontrol tamamen sizde. Kimse seçtiğiniz ürüne birkaç çürük ekleyemez, tartının ayarıyla oynayamaz. (Evet, bunu yapan herkes değil ama maalesef böyle örnekleri haberlerde ve sosyal medyada görüyoruz.)

En kritik başlık şu: Fiyat.

Genel kanının aksine, Batman’daki bazı semt pazarlarında fiyatların marketlerden daha yüksek olduğu da bir gerçek. Eğer hem daha pahalıya alıyor hem de yukarıdaki avantajlardan mahrum kalıyorsanız, tercih doğal olarak değişiyor.

Semt pazarlarının bir de sosyal yönü var. Özellikle kadınlar için sadece alışveriş değil; sosyalleşme, pazarlık yapma, gezme ve günlük rutinden çıkma alanı. Erkeklerin daha az uğradığı bu alanlar, birçok kişi için haftalık bir “mini kaçamak”.

Bu yönüyle pazarı tamamen gözden çıkarmak haksızlık olur. Ama ekonomik gerçeklik söz konusu olduğunda tablo değişiyor.

Kendi adıma konuşayım: Pazardan alışveriş yapmam.

İki temel nedenim var: Köylünün pazarda yeterince yer bulamaması. Marketlere göre daha yüksek fiyat tespiti.

Marketlerde yukarıda saydığım avantajlar var. Çarşı pazarda ise çoğu zaman bu avantajların hiçbiri yok.

Eğer mesele ekonomi ve pratiklikse: Market “IN”, semt pazarı “OUT”.

Ama yine de tercih sizin. Çünkü alışveriş sadece fiyat değil, alışkanlık ve yaşam tarzı meselesidir.

Hoşçakalın.